Yazar: İlkay Canan OKKALI
Yıl: 2022 Cilt: 6 Sayı: Özel Sayı 1 Sayfa: 165-178
Gönderim Tarihi: 12.02.2022
Kabul Tarihi: 04.03.2022
Özet: Aliye Berger (1903-1974) Şakir Paşa ailesinin son çocuğu olarak Büyükada’da Rosolato köşkünde doğar. Şakir Paşa ailesi Osmanlı’nın köklü ailelerindendir ve bu aileden birçok sanatçı yetişmiştir. Aliye Berger sanat hayatına kırk dört yaşında başlar. 1947’de eşinin ölümü üzerine gittiği Londra’da önce heykel sonra gravür eğitimi alır. İlk dönem çalışmalarında Büyükada’da doğduğu köşkü ve odalarını, Karl Berger’i, aile üyelerinin portrelerini, otoportrelerini betimlemiştir. Genellikle çukurbaskı tekniği ile çalışmasına rağmen tüm gravür tekniklerini denemiştir. İstanbul’un tüm semtlerini dolaşarak küçük boyutlu İstanbul gravürleri yaparak bunları tebrik kartı şeklinde düzenlemiştir. Aliye Berger 1954 yılında Yapı Kredi Bankası’nın kuruluşunun 10.yılı için düzenlenen “İş ve İstihsal” adlı AICA derneği sanat eleştirmenlerinin jüri üyesi olduğu yarışmada birinci olur. Ödülü kazandığı ilk büyük yağlıboyası olan Güneşin Doğuşu resmiyle akademi dışından bir sanatçı olarak varlığını kabul ettirir ve grupların ön planda olduğu bir dönemde bireysel olarak var oluşunu ispatlar. Bu yarışma Türk Resim Sanatı açısından da bir dönüm noktası olmuştur. Bu yarışmadan sonra soyut eğilimler hız kazanır. Bu çalışma, betimsel modele dayalı nitel bir araştırmadır. Makalede Aliye Berger’in
Güneşin Doğuşu, Mevleviler, Karayılan/Davulcu, Otoportreleri, Dansçılar, Karadeniz Oyunları, Gecekondu Evleri gibi yağlıboya ve renkli gravür çalışmalarına yer verilmiştir. Güneşin Doğuşu resminde Voltaire’nin Micromégas eserinden ilham aldığı düşünülmektedir. Aliye Berger’in dinamizm içeren Güneşin Doğuşu, Mevleviler, Karayılan/Davulcu çalışmaları özelinde sanatçının ilham aldığı konu ve öyküler araştırılmıştır.
Anahtar Kelimeler: Aliye Berger, Gravür, İş ve İstihsal, Micromegas, Güneşin Doğuşu.
Kaynakça
- Berger, A. (1954). Aliye Berger Anlatıyor, Vatan, 19 Eylül 1954
- Devrim, Ş. (2010). Harika Çılgınlar Şakir Paşa Ailesi, İstanbul: Doğan Egmont Yayıncılık
- Endres, C. (2012). Edouard Roditi ve İstanbul Avangardı, Texas Studies in Literature and Language, Vol. 54, No. 4, Winter, s. 471-493
- Erbil, D. (1975). Aliye Berger Devlet Güzel Sanatlar Akademisi 16 Ekim -1 Kasım 1975, İstanbul: Apa Ofset, s. 3-9.
- Gören, A. K. (2010), 100 Koleksiyondan Nuri İyem, İstanbul: İş Bankası Yayınları
- Halikarnas Balıkçısı. (1983). Mavi Sürgün, Ankara: Bilgi Yayınları
- İyem. N. (1975). Aliye Berger Devlet Güzel Sanatlar Akademisi 16 Ekim -1 Kasım 1975, İstanbul: Apa Ofset, s.31
- Kemal, Y. (1975). Aliye Berger Devlet Güzel Sanatlar Akademisi 16 Ekim -1 Kasım 1975, İstanbul: Apa Ofset, s. 16-17
- Koç, E. (2004). Alyoşa, İstanbul: Can Yayınları
- Noyan, M. (2002). Aliye Berger ve Sanatı, İstanbul: Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi
- Oral, Z. (1975). “Aliye Berger’in Yaşama Sevincini Yansıtan, Birer Renk Cümbüşü Taşıyan Gravürleri Sergileniyor”, Milliyet Sanat Dergisi, 155, Ekim, s.10-13
- Özdoğru, N. (1974). “Aliye Berger: Bir Demet Çiçekti O, Elvan Elvan!”, Milliyet Sanat Dergisi, S.93 Ağustos, İstanbul, s. 6-10.
- Sönmez, N. (1994). “1954 Yapı ve Kredi Bankasının Resim Müsabakası ve Çağdaş Türk Sanatı Üzerine Etkileri”, Aliye Berger Güneşin Doğuşu, Maçka Sanat Galerisi Aralık 1994-Ocak 1995 (Sergi Katalogu), İstanbul
- Tansu, S. N. (1954). “L. Venturi İle Bir Konuşma”, Cumhuriyet Gazetesi, 3 Ekim 1954, s.5
- Voltaire. (2012). Micromégas ve Diğer Hikayeler, çev. Hasan Fehmi Nemli, İstanbul: Kitap Yayınevi
- Yıldız, E. (2021). “Türkiye’nin Uluslararası Bienallere 1950’li Yıllardaki Katılımı”, Art-Sanat, S.16, s. 575–616
- Yıldız, E. (2022). “Ulusallık ve Evrensellik Tartışmaları Bağlamında Türkiye’nin Uluslararası Sergilerde ve Bienallerde Temsili (1950-1970)”, Yedi, S. 27, s. 95-111
- Diba, L. (2016). “Post-war Cultural Flows and their Legacies: Tehran, São Paulo, Rio”, https:// www.guggenheim.org/blogs/map/postwar-cultural-flows-and-their-legacies-tehran-sao-paulo-rio (10.02. 2022)
- https://digitalcommons.unl.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1117&context=sheldonpubs (25.01. 2022)
- https://kastamonu.ktb.gov.tr/TR-94803/davulcu-karayilan-mahir-daglioglu.html (25.01. 2022)
- https://saltonline.org/tr/1393/uluslararasi-bienallere-turkiye-katilimi (10.02. 2022)
- Görsel 1. Erdoğan, A. (ed.), (2019). Yapı Kredi Koleksiyonu’ndan Renkler, İstanbul: YKY, s.100-101
- Görsel 2. https://awarewomenartists.com/en/artiste/aliye-berger (10.01.2022)
- Görsel 3. https://www.metmuseum.org/art/collection/search/733907( 20.01.2022)
- Görsel4. https://artam.com/muzayede/300-degerli-tablolar-ve-antikalar/aliye-berger-1903-1974- bektasiler(02.02.2022)
- Görsel 5. Toros, T. (2002). “Yaşamı ve Sanatıyla Aliye Berger (1903-1974)”, Antik Dekor, S.72, s.92.
- Görsel 6. Noyan, M. (2002). Aliye Berger ve Sanatı, İstanbul: Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, s. 78
- Görsel 7. Toros, T. (2002). “Yaşamı ve Sanatıyla Aliye Berger (1903-1974)”, Antik Dekor, S.72, s.88
- Görsel 8. İrepoğlu, G. (2017). Turkuaz:Gökyüzünün ve Yeryüzünün Mirası, İstanbul: Mylos Yayın Grubu, s.313
- Görsel 9. Noyan, M. (2002). Aliye Berger ve Sanatı, İstanbul: Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, s.204
- Görsel 10. Noyan, M. (2002). Aliye Berger ve Sanatı, İstanbul: Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, s.205
- Görsel 11. Özsezgin K. ve Aslıer M. (1989), Başlangıcından Bugüne Çağdaş Türk Resim Sanatı Tarihi, Cilt:4, İstanbul: Tiglat Basımevi, s.153
- Görsel 12. https://awarewomenartists.com/en/artiste/aliye-berger/ (10.01.2022).
- Görsel 13. https://www.gzt.com/arkitekt/disavurumcu-ressam-aliye-berger-3563329 (20.01.2022).
- Görsel 14. https://www.alifart.com/danscilar_207655/ (10.01.2022).
- Görsel 15. Toros, T. (2002). “Yaşamı ve Sanatıyla Aliye Berger (1903-1974)”, Antik Dekor, S.72, s.87.
Bu çalışma Creative Commons Atıf (CC BY 4.0) ile lisanslanmıştır.
Share this content: