ETİK İLKELER

Sanat ve İnsan Dergisi; Yükseköğretim Kurumları Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Yönergesi’nin yanı sıra, Committee on Publication Ethics (COPE) tarafından yayınlanan “COPE Code of Conduct and Best Practice Guidelines for Journal Editors” ve “COPE Best Practice Guidelines for Journal Editors” rehberleri temelinde etik görev ve sorumlulukları yerine getirmeyi taahhüt eder; yazar ve hakemlerin de bu çerçevede davranmasını bekler.

Dergi:

  • COPE (Committee on Publication Ethics) yönergelerine bağlıdır.

  • İnsan / hayvan çalışmaları için etik kurul onayı ister.

  • Veri gizliliği, çıkar çatışması ve araştırma bütünlüğünü titizlikle gözetir.

  • Etik ihlallerde COPE karar akışlarını uygular.

Yazarların Sorumlulukları

  • Gönderilen çalışma özgün olmalıdır.

  • Tüm yazarlar çalışmaya doğrudan akademik katkı sağlamış olmalıdır.

  • Daha önce yayımlanmış veya aynı anda başka bir dergide değerlendirmede olmamalıdır.

  • Etik kurul gerektiren araştırmalarda izin belgeleri sunulmalıdır.

  • Çalışmada kullanılan veriler, istenmesi hâlinde paylaşılmalıdır.

  • Çıkar çatışmaları açıkça beyan edilmelidir.

Hakemlerin Sorumlulukları

  • Hakemlik süreci çift kör olarak yürütülür.

  • Değerlendirmeler tarafsız ve gizlilik esaslıdır.

  • Hakemler çıkar çatışması bulunan çalışmaları değerlendirmemelidir.

  • Yapıcı ve bilimsel geri bildirim vermek esastır.

  • Yanlış yönlendirme, geciktirme veya kötüye kullanım etik ihlaldir.

Editörlerin Sorumlulukları

  • Değerlendirme sürecinin etik ilkelere uygun yürütülmesini sağlar.

  • Hakem atamalarında uzmanlık ve bağımsızlık gözetilir.

  • İntihal, manipülasyon, yanlış beyan gibi ihlallerde derhal işlem yapılır.

  • Ret veya kabul kararları bilimsel geçerlilik temellidir.

Etik İhlal Durumları

Aşağıdaki durumlar derhal ret ve/veya geri çekilme sebebidir:

  • İntihal (tüm türleri)

  • Veri manipülasyonu / uydurma

  • Kendini intihal (duplicate publication)

  • Yanlış yönlendirme ve kaynak gizleme

  • Yazar katkı beyanında usulsüzlük

Bu durumlar COPE akış şemalarına göre değerlendirilir.

Yayın Etiği, Şikâyet ve İtiraz Süreçleri

Sanat ve İnsan Dergisi, bilimsel yayıncılıkta şeffaflık, tarafsızlık, akademik dürüstlük ve hesap verebilirlik ilkelerini benimser. Derginin editoryal süreçleri, Committee on Publication Ethics (COPE) tarafından geliştirilen rehberler ve bilimsel yayıncılıkta şeffaflık ilkeleri doğrultusunda yürütülür.

1. Şikâyet ve İtiraz Politikası

Yazarlar, hakemler ve okuyucular; editoryal kararlar, hakem değerlendirmeleri, etik ihlal iddiaları ve yayın süreçlerine ilişkin şikâyet ve itirazlarını derginin resmî iletişim kanalları aracılığıyla editörlüğe iletebilir.

Başvurular editörlük tarafından kayıt altına alınır, başvurunun niteliğine göre incelenir ve ilgili taraflardan gerektiğinde açıklama veya belge talep edilir. Editoryal kararlara yönelik itirazlar, bilimsel gerekçeler ve değerlendirme sürecindeki olası usul hataları bakımından ele alınır. Çıkar çatışması bulunan editörler ilgili inceleme sürecine katılmaz.

2. Araştırma Suistimali ve Etik İhlaller

İntihal, veri uydurma, veri çarpıtma, görsel manipülasyon, mükerrer yayın, haksız yazarlık ve araştırma etiğine aykırı diğer uygulamalar bilimsel yayın etiği ihlali kapsamında değerlendirilir.

Etik ihlal şüphesi ortaya çıktığında editörlük, iddiayı mevcut kanıtlar çerçevesinde inceler. Gerekli durumlarda yazarlardan açıklama istenir ve ilgili kurumlarla iletişime geçilebilir. İnceleme sonucunda makalenin reddi, yayımlanmış içeriğin düzeltilmesi, geri çekilmesi veya uygun başka bir editoryal işlem uygulanabilir.

3. Çıkar Çatışması Politikası

Yazarlar, hakemler ve editörler; araştırmanın hazırlanmasını, değerlendirilmesini veya yayımlanmasını etkileyebilecek mali, kurumsal, akademik ya da kişisel ilişkilerini açıklamakla yükümlüdür.

Editörlük, bildirilen çıkar çatışmalarını değerlendirerek hakem değişikliği, editoryal sorumluluğun devri veya gerekli diğer önlemleri uygular. Çıkar çatışması bulunmadığında da bu durumun yazarlar tarafından beyan edilmesi beklenir.

4. Düzeltme ve Geri Çekme Politikası

Yayımlanmış makalelerde bilimsel bulguları, yorumları veya bibliyografik bilgileri etkileyen hatalar tespit edildiğinde editörlük gerekli incelemeyi gerçekleştirir.

Bilimsel sonuçların güvenilirliğini temelden etkilemeyen hatalar için düzeltme bildirimi yayımlanabilir. Bulguların güvenilirliğini ortadan kaldıran ciddi hatalar veya doğrulanmış etik ihlaller söz konusu olduğunda makale geri çekilebilir.

Düzeltme ve geri çekme bildirimleri gerekçeleriyle birlikte kamuya açık biçimde yayımlanır ve ilgili makaleyle ilişkilendirilir. Geri çekilen makalelerin bibliyografik kayıtları, bilimsel yayın geçmişinin izlenebilirliğini korumak amacıyla muhafaza edilir.

5. Araştırma Verilerinin Paylaşımı ve Erişilebilirliği

Dergi, araştırma süreçlerinde şeffaflığı ve bilimsel bulguların doğrulanabilirliğini destekler. Yazarlar, araştırmalarında kullanılan verilerin niteliğini, elde edilme yöntemlerini ve erişilebilirlik koşullarını açıklamaya teşvik edilir.

Etik, hukuki, kişisel veri güvenliği veya telif haklarına ilişkin kısıtlamalar bulunmadığı durumlarda araştırma verilerinin uygun veri arşivlerinde paylaşılması önerilir. Veri paylaşımının mümkün olmadığı durumlarda gerekçenin makalede belirtilmesi beklenir.

6. Yayın Sonrası Tartışma ve Değerlendirme

Sanat ve İnsan Dergisi, yayımlanan bilimsel çalışmaların eleştirel değerlendirmeye açık olmasını bilimsel bilginin gelişiminin bir parçası olarak kabul eder.

Okuyucular ve araştırmacılar, yayımlanan makalelere ilişkin bilimsel eleştirilerini, yöntemsel itirazlarını ve düzeltme taleplerini editörlüğe iletebilir. Başvurular bilimsel gerekçeleri doğrultusunda değerlendirilir. Uygun görülen görüşler, yazar yanıtları veya editoryal açıklamalar derginin yayın politikaları çerçevesinde yayımlanabilir.

7. Başvuru ve Değerlendirme Süreci

Yukarıda belirtilen konulara ilişkin başvurular, derginin resmî iletişim sayfasında duyurulan iletişim kanalları üzerinden yapılır. Başvurularda ilgili makalenin başlığı, varsa DOI veya bağlantısı, başvurunun gerekçesi ve destekleyici belgeler belirtilmelidir.

Editörlük, başvuruları gizlilik, tarafsızlık ve hakkaniyet ilkeleri doğrultusunda değerlendirir. İncelemelerin kapsamı ve süresi, başvurunun niteliğine göre belirlenir. Başvuru sahibine süreç ve sonuç hakkında uygun bilgilendirme yapılır.