Yazar: Yeşim AYDOĞAN
Yıl: 2025 Cilt: 9 Sayı: 2 Sayfa: 282-295
Özet: Çağdaş sanatın dinamik gelişimini “kusurun estetiği” ve “rastlantısallık” kavramları üzerinden inceleyen bu çalışma, deneysel baskıresim alanındaki kurucu gelişmeleri ve uygulamaları analiz etmektedir. Nitekim sanatçıların kuralsız ve sınır tanımaz tutumları ve bunun neticesinde bir takım arayışlara yönelmeleri, 20. yüzyılda deneysel baskıresmin önem kazanmasına sebep olmuştur. Geleneksel baskıresmin teknik kural ve sınırlarını tamamen değiştirerek disiplinlerarası bir yaklaşımla ortaya çıkan deneysellik, ilk olarak Atölye 17 çerçevesinde gelişen ve öncü sayılan bir takım uygulamalar üzerinden var olmuştur. Söz konusu uygulamalar sanatın yaratma isteğinden doğan biçimlendirme ve yeniyi arama özünden hareketle ortaya çıkmıştır. Atölye 17 sanatçıları, güzelliği kusursuzda arayan geleneksel yaklaşımdan uzaklaşarak, rastlantısallığın ve kusurun da estetik olabileceği düşüncesini benimsemişlerdir. Bu durum ise malzeme ve teknik açıdan sınırsız imkânlar sunması sebebiyle ilk olarak baskıresim alanında şekillenmiştir. Dolayısıyla sanatçılar, her türlü malzemeyi kendi istekleri doğrultusunda kullanarak, yaratıcı tasarımlar oluşturmanın yanı sıra, yeni baskı teknikleri de geliştirmişlerdir. Zira kâğıt dışında, metal, ahşap, kumaş, duvar ve daha birçok malzeme üzerine farklı yöntemler kullanarak baskı yapmışlardır. Öyle ki geleneksel baskıresmin belirgin kuralları ortadan kalkarak, üç boyutlu hale gelmiş ve boyutsal ve teknik sınırlar oldukça genişlemiştir. Tüm bu yeniliklerin ve gelişmelerin yaşandığı
süreç içerisinde oluşan rastlantısal öğeler, çalışmanın özgün değerini artırması ve sanatsal ifadeyi güçlendirmesi açısından kabul görmüştür. Bu araştırmada da tüm bu anlatılanlar çerçevesinde bir anlayış benimseyen ve bu doğrultuda hareket eden; Stanley William Hayter, Krishna Reddy, Helen Phillips, Yves Tanguy, Wassily Kandinsky, Joan Miro, Pablo Picasso, Jackson Pollock, Antoni Tapies, Andy Warhol, Robert Rauschenberg, Nancy Spero, Willie Cole, Thomas Kilpper gibi sanatçılara ve onların eserlerine yer verilmiştir.
Anahtar Kelimeler: Deneysel Baskıresim, Atölye 17, Rastlantısallık.
Kaynakça
- Araz, G. (2006). Baskıresmin çağdaşlaşma sürecinde Atölye 17 [Sanatta yeterlik tezi]. Anadolu Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü.
- Farrell, J. (2016). Expanding possibilities: Stanley William Hayter and Atelier 17. The Metropolitan Museum of Art. Erişim 25 Ekim 2024 tarihinde https://www.metmuseum.org/perspectives/workshop-and-legacy-stanley-william-hayter adresinden alınmıştır.
- Gombrich, E. H. (2007). Sanatın öyküsü (7. bs.). Remzi Kitabevi.
- Kılıç Ateş, S. (2019). Baskıresimde deneysel arayışlar ve Atölye 17. İnönü Üniversitesi Sanat ve Tasarım Dergisi, 5(2), 37–44.
- Kılıç, G. A. (2022). Willie Cole’nin baskıresimlerinde kimlik. Akademik Sanat, (15), 81–90.
- Lynton, N. (2015). Modern sanatın öyküsü (C. Çapan & S. Öziş, Çev.; 5. bs.). Remzi Kitabevi.
- Rockefeller, H. W. (2024, 25 Haziran). Feminist baskı sanatçısı Nancy Spero’nun hayatı ve eserleri. ThoughtCo. https://www.thoughtco.com/nancy-spero-feminist-printmaker-4428063
- San, İ. (2019). Sanat ve eğitim (5. bs.). Ütopya Yayınları.
- Sarıkartal, Z. (2007). Asım İşler: Baskıresimde özgünlük (Atölye 17 süreci, etkileri, izleri). Beykent Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 1(2), 154–171.
- Sezer, A. (2020). Kandinsky’nin doğaçlamaları. Erciyes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (48), 470–485.
- Sülün, E. N. (2021). Robert Rauschenberg resimlerinde nesne kullanımı ve combine sanat. Akdeniz Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi (AKSOS), (9), 9–25.
- Turani, A. (2022). Dünya sanat tarihi (24. bs.). Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.
- Tüzün, M. (2019). 20. yüzyıl baskı resminde Stanley William Hayter ve Atölye 17. Ulakbilge Sosyal Bilimler Dergisi, 7(41), 727–736.
Ümer, E. (2019). “Sanatın sonu” ve Andy Warhol’un sanatı. Ordu Üniversitesi Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi, 9(1), 37–47.
İnternet Kaynakları
- URL-1 https://stanley-william-hayter.com/index.php/etching/ (Erişim Tarihi: 25.10.2024)
- URL-2 https://www.moma.org/collection/works/67272 (Erişim Tarihi: 25.10.2024)
- URL-3 https://www.artsy.net/artist-series/joan-miro-etchings (Erişim Tarihi: 25.10.2024)
- URL-4 https://tandemantiguedades.com/en/antoni-tapies-and-the-experimentation-of-engraving/ (Erişim Tarihi: 26.10.2024)
- URL-5 https://kadist.org/people/thomas-kilpper/ (Erişim Tarihi: 27.10.2024)
Görsel Kaynaklar
- Görsel 1. https://www.metmuseum.org/perspectives/workshop-and-legacy-stanley-william-hayter (Erişim Tarihi: 27.10.2024)
- Görsel 2. http://www.atelier17.com/a173.html (Erişim Tarihi: 27.10.2024)
- Görsel 3. https://dolanmaxwell.com/exhibitions/52/works/artworks-9867-stanley-william-hayter-cinqpersonnages-1946/ (Erişim Tarihi: 27.10.2024)
- Görsel 4. https://gerrishfineart.com/artist/stanley-william-hayter-2/ (Erişim Tarihi: 27.10.2024)
- Görsel 5. https://decanteddesign.com/2016/11/05/krishna-reddy-india-helped-introduce-intaglio-viscosity-printingwhich-possibly-aided-the-dissolution-of-form-mastery-of-complex-colour-in-his-work/ (Erişim Tarihi: 27.10.2024)
- Görsel 6. https://www.invaluable.com/artist/phillips-helen-elizabeth-hayter-md2iplxcu7/sold-at-auction-prices/ (Erişim Tarihi: 27.10.2024)
- Görsel 7. https://dolanmaxwell.com/artists/101-yves-tanguy/works/10531-yves-tanguy-the-slender-dignity-of-isolatedbones-1947/ (Erişim Tarihi: 27.10.2024)
- Görsel 8. https://www.printed-editions.com/artist/wassily-kandinsky/etching-1916-number-ii-harris-schrank-fineprints-ifpda/ (Erişim Tarihi: 27.10.2024)
- Görsel 9. https://fwmoa.blog/2023/06/20/art-term-tuesday-surrealism/ (Erişim Tarihi: 27.10.2024)
- Görsel 10. https://museupicassobcn.cat/en/collection/artwork/lobsters-and-fish (Erişim Tarihi: 27.10.2024)
- Görsel 11. https://www.jackson-pollock.org/untitled-4.jsp (Erişim Tarihi: 27.10.2024)
- Görsel 12. https://www.duran-subastas.com/en/subasta-lote/antoni-tapies-la-taca-vermella/632-46 (Erişim Tarihi: 27.10.2024)
- Görsel 13. https://www.tate.org.uk/art/artists/andy-warhol-2121/what-was-andy-warhol-thinking (Erişim Tarihi: 27.10.2024)
- Görsel 14. https://www.dreamideamachine.com/?p=46545 (Erişim Tarihi: 27.10.2024)
- Görsel 15. https://www.artsy.net/artwork/nancy-spero-untitled-6 (Erişim Tarihi: 27.10.2024)
- Görsel 16. https://artreviewcity.com/2021/06/07/willie-cole/ (Erişim Tarihi: 27.10.2024)
- Görsel 17. https://www.studiointernational.com/thomas-kilpper-the-politics-of-heritage-review-edinburgh-printmakers (Erişim Tarihi: 27.10.2024)
Share this content: