Yazar: Neslihan SARI & Fatma KOÇ
Yıl: 2025 Cilt: 9 Sayı: 2 Sayfa: 191-216
Özet: Bu araştırma, tekstil dışı malzemelerle tasarlanan giysilerin tasarım değeri kriterleri açısından incelenmesi amaçlamaktadır. Araştırmanın evrenini, 2019- 2024 yılları arasında düzenlenen “Metropolitan Museum of Art Costume Institute Gala (Met Gala)” etkinliklerinde sunulan tekstil dışı malzemelerle tasarlanmış giysiler oluşturmaktadır. Bu evrenden, amaçlı örnekleme yöntemi ile seçilen dört giysi tasarımı araştırma kapsamına dahil edilmiştir. Çalışma, tarama modeline dayalı betimsel bir araştırma olup, veriler içerik analizi yöntemiyle elde edilmiştir. Giysi tasarımında kullanılan tekstil dışı malzemeler, kökenleri, işlenme düzeyleri ve yapısal özellikleri doğrultusunda; deri ve türevi malzemeler, işlenmiş doğal malzemeler, işlenmemiş doğal malzemeler ve petrol türevi malzemeler olmak üzere dört temel kategori altında incelenmiştir. Araştırmacılar tarafından geliştirilen “Giysi Model ve Tasarım Değeri Analiz Formu” aracılığıyla her malzeme grubuna ait giysi, model özellikleri, fonksiyonel ve sembolik değerler açısından analiz edilmiştir. Bulgular, incelenen giysilerin malzeme türüne bağlı olarak çevresel ve kullanım temelli sınırlılıklar nedeniyle sürdürülebilirlik açısından olumsuzluklar taşımasına rağmen yüksek sembolik değere sahip olduğunu; ancak fonksiyonel değer açısından sınırlılıklar taşıdığını ortaya koymaktadır. Sonuç olarak, tekstil dışı malzemelerin giysi tasarımında yaratıcılığı, estetik görünümü ve sanatsal ifadenin gücünü artırdığı; ancak fonksiyonellik ve sürdürülebilirlik açısından tasarımcıların farklı disiplinlerle iş birliği içinde yenilikçi çözümler geliştirmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.
Anahtar Kelimeler: Tekstil dışı malzemeler, giysi tasarımı, tasarım değeri, giysi analizi, MET Gala
Kaynakça
Addie, M. (2024). The Met Gala: Examining the Influence on Fashion and Society. In New Perspectives in Critical
Marketing and Consumer Society: A Contemporary Analysis. Ethics International Press.
Akgöz, E. (2005). Büyük Beden Giysi Tasarımında, Tasarım Sürecine Etki Eden Faktörler. Yüksek Lisans Tezi, Gazi
Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Giyim Endüstrisi ve Giyim Sanatları Eğitimi Bilim Dalı, Ankara.
Amed, İ., & Sherman, L. (2016, 05 03). Decoding ‘Manus x Machina. Retrieved from Business of Fashion: https://
www.businessoffashion.com/articles/news-analysis/manus-x-machina-met-gala-apple-costume-institute-anna-wintourandrew-bolton-jony-ive/
American Chemical Socıety. (1995, 10 26). Retrieved 11 24, 2024, from https://www.acs.org/content/dam/acsorg/
education/whatischemistry/landmarks/carotherspolymers/first-nylon-plant-historical-resource.pdf
Arer, U. Y. (2017). Doğal Malzemenin Renk ve Dokusunun Mekâne Etkileri 21. YY Mimarisinden Örnekler. Yüksek
Lisans Tezi, Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, İç Mimarlık Anabilim/Anasanat Dalı.
Balmain. (2024). MET GALA 2024 . Retrieved 04 28, 2025, from İnstagram: https://www.instagram.com/p/
C6pVy35CKwq/?img_index=1
Barthes, R. (1983). The Fashion System. University of California Press.
Berge, P. (1997). Yves Saint Laurent. Thames and Hudson.
Bowles, H. (2020). Vogue & The Metropolitan Museum of Art Costume Institute: Parties, Exhibitions, People. Abrams
Books.
Braga, J. (2009). Histórias: a alunissagem e a alucinação da moda. dObra[s] – revista da Associação Brasileira de
Estudos de Pesquisas em Moda, 3(7), 30-32.
Carlos, M. (2016, 05 02). And Beyoncé Arrives! The Moment We’ve All Been Waiting For. Retrieved from Vogue:
https://www.vogue.com/article/met-gala-2016-beyonce-givenchy-riccardo-tisci-red-carpet-fashion
Chapin, F. S., Torn, M., & Tateno, M. (1996). Principles of Ecosystem Sustainability. American Naturalist, 148(6),
1016-1037.
Creusen, M. E., & Schoormans, J. (2005). The Different Roles of Product Appearance in Consumer Choice. The
Journal of 5 Product Development & Management Association, 63-81.
Çileroğlu, B., & Nadasbaş, S. (2018). Moda Tasarımında 3 Boyutlu Yazıcıların Malzeme-İşlev-Form Odaklı
Kullanımları ve Çok İşlevli Modüler Giysi Tasarımı Çalışması. The Journal of Academic Social Science Studies, 2(66),
231-257.
Davis, J. (2024). Bazaar. Retrieved 04 28, 2025, from How Zac Posen created five of the Met Gala’s most innovative
looks: https://www.harpersbazaar.com/uk/celebrities/red-carpet/a27401585/zac-posen-met-gala-red-carpet-designs/?
epik=dj0yJnU9VVVMVWVDMDRqcFJTcngwNzBxdmtCYm4xOFhJYS1JanAmcD0wJm49UGxpTWd5SVVReTNfV
EFIMkdMVVl0ZyZ0PUFBQUFBR1ptX3pr
Davis, R. W. (2019). Symbolic Values. Journal of the American Philosophical Association, 5(4), 449-467.
Debo, K., & Loppa, L. (2005). Margiela Martin. In V. Steele (Ed.), Encyclopedia of Clothing and Fashion (pp.
381-383).
Erol, Ş., Pamuk, B., & Aydın, M. (2018). Sürdürülebilir Moda Anlayışı ile Deri Tasarımında Ürün Geliştirme. ASOS
Journal, The Journal of Academic Social Science, 06(74), 297-309.
211
FashionUnited. (2019, 05 11). Retrieved 20234, from https://fashionunited.com/news/fashion/zac-posen-showcases-3dprinted-couture-at-met-gala/2019050827672
Fogg, M. (2013). Fashıon The Whole Story. PRESTEL.
Gomez, S. (2024, 05 08). All about Lauren Sánchez’s ‘Shattered Glass’ gown at the 2024 Met Gala. Retrieved 04 19,
2025, from Hola: https://www.hola.com/us/fashion/20240508359790/lauren-sanchezs-shattered-glass-gown-atthe-2024-met-gala/
Good Morning America. (2019). Retrieved 03 17, 2025, from https://www.goodmorningamerica.com/amp/video/
62899376
Hennessy, K., & Fischel , A. (2012). Fashion: The Definitive History of Costume and Style. Dorling Kindersley .
Herz, J. (2024, 05 09). Mailonline. Retrieved 04 19, 20245, from Dailymail: https://www.dailymail.co.uk/home/
index.html
Hollander, A. (1978). Seeing Through Clothes. New York: Viking Press.
Hopewell, J., Dvorak, R., & Kosior, E. (2009). Plastics recycling: challenges and opportunities. Philosophical
Transactions of the Royal Society B: Biological Sciences, 364(1526), 2115–2126.
Isaac, C. (2007). The catwalk as spectacle: Hussein Chalayan Spring 2007 – A magician of technology. IFFTI Junior
Faculty Conference (pp. 59-69). International Foundation of Fashion Technology Institutes (IFFTI. Retrieved from
https://iffti.org/downloads/junior-faculty/2007/Chalayan_ci.pdf
Jackson, H. (2024). Vogue. Retrieved 04 28, 2025, from Tyla Transformed Into a Sand Sculpture at the 2024 Met Gala:
https://www.vogue.com/article/tyla-2024-met-gala
Jung, S., Kara, L., Simpson, T., & Whitefoot, K. (2023). Is Additive Manufacturing an Environmentally and
Economically Preferred Alternative for Mass Production? Environmental Science and Technology, 57(16), 6373–6386.
Kamalha, E., Zeng, Y., Mwasıagı, J. I., & Kyatuheıre, S. (2013). he Comfort Dimension: A Review of Perception in
Clothing. Journal of Sensory Studies, 423-444.
Kanski, S. (2022). The Met Costume Institute: Evolution, Metamorphosis, and Cultural Phenomenon. Research Papers
by TMD Undergraduate , University of Rhode Island, Textiles, Fashion Merchandising and Design Department.
Karana, E., Hekkert, P., & Kandachar, P. (2008). Material considerations in product design: A survey on crucial material
aspects used by product designers. Materials & Design, 29(6), 1081-1089.
Kim, S. Y. (2013). Characteristics in the Lingerie Looks Designed by John Galliano. Journal of the Korean Home
Economics Association, 147-159.
Koca, E. (2025), Moda Tasarımında Kültürel Sürdürülebilirliğe Yönelik Sanatsal ve Yorumlayıcı Bir Model, Güzel
Sanatlarda Çağdaş Araştırmalar, Publisher: All Sciences Academy, s. 36-56
Koca, E., & Zöhra, E. O. (2023). Elektronik Giysilerin Tasarım Değerleri Üzerine Bir Analiz. Social Scıences Studies
Journal, pp. 5930-5943.
Koca, E., Koç, F. ve Kaya Ö.(2015). Yöresel Dokumaları Güncel Tasarımlarda Yorumlamak “Kargı Bezi Örneği”,
ASOS Akademik Sosyal Araştırmalar Dergisi, 3(9), 125-133.
Koda, H., & Glasscock, J. (2014). The Costume Institute at the Metropolitan Museum of Art: An. In M. R. Melchior, &
B. Svensson (Eds.), Theory and Practice (pp. 21-33). Bloomsbury.
212
Kopan, D. (2008). Anadolu’da Deri Giyim Tarihi. Yüksek Lisan Tezi, Marmara Üniversitesi Güzel Sanatlar Enstitüsü,
Tekstil Anasanat Dalı.
Kumar, S., Raju, G., Singh, S., Chandra, P., Salman, Z., & Sethi, G. (2023). Evaluation of the Environmental
Performance of Traditional Leather Materials in Fashion Industri. E3S Web of Conferences. 430,011. EDP Sciences.
doi:https://doi.org/10.1051/e3sconf/20234300110707
Küçük, A. (2020). Plastik Kirliliğin Çevresel Zararları ve Çözüm Önerileri. Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi
İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 22(2), 403-427.
Langle, E. (2005). Pierre Cardin Fifty Years of Fashion and Design. Thames & Hudson Ltd.
Lee, S.-l. (2014). Study on Modern and Innovative Haute Couture Designer Iris van Herpen. Journal of Korean Society
of Design Science,, 27(3), 175-194.
Lehnert, G., & Mentges, G. (2013). Fusion Fashion: Culture beyond Orientalism and Occidentalism. Frankfurt am
Main: Peter Lang.
Lewis, H., Gertsakis , J., Grant, T., Morelli , N., & Sweatman, A. (2010). Design + Environment: A Global Guide to
Designing Greener Goods. Greenleaf Publishing .
Lobenthal, J. (2005). Space Age Stayles. In Encyclopedia of Clothing and Fashion (Vol. 3, pp. 199-200). Farmington
Hills,: Charles Scribner’s Sons.
Loschek, I. (2009). When Clothes Become Fashion_ Design and Innovation Systems. Berg Publishers.
McLean, L. (2023). The Met Gala: Where High and Popular Culture Collide. “Scaffold: Journal of the Institute of
Comparative Studies in Literature, Arts and Culture, 1(1), 53-66.
Meydan, C., & Kutlu, N. (2011). Geleceğin Modasında Radikal Materyal Arayışları. Akdeniz Sanat, 26.
Nimkulrat, N. (2010). Material inspiration: From practice-led research to craft art education. Loughborough University,
pp. 63-84.
Orfali, B. (2008). Yves Saint-Laurent (1936-2008): Le Petit Prince de la Haute Couture. Hermes, 52, 183-185.
Orth, U. R., & De Marchi, R. (2007). Understanding the Relationships between Functional, Symbolic, and Experiential
Brand Beliefs, Product Experiential Attributes, and Product Schema: Advertising-Trialinteractions Revisited. Journal of
Marketing Theory an dPractice, 15(3), 219-233.
Öz, C., & Çileroğlu, B. (2021). Disiplinlerarası Yaklaşımla Temel Dikim Tekniklerinin Farklılaştırılması: Tekstil Yüzey
Tasarımında Örnek Uygulamalar. Journal of Textiles and Engineer, 28(122), 121-133.
Özgüngör, B. (2013). Lüks Tüketim Ürünlerinde Tüketicilerin Algıladıkları Değerin Ürün Tasarımıyla İlişkisi. İstanbul
teknik Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü.
Palmer, A. (Ed.). (2018). A Cultural Hıstory Of Dress And Fashıon (Vol. 6). Bloomsbury Publishing.
Peterson, A. T., Hewitt, V., Vaughan, H., Kellogg, A. T., & Payne, L. (2008). The Greenwood Encyclopedıa Of
Clothıngthrough Amerıcan Hıstory 1900 To Thepresent. Greenwood Press.
Rahman, O., Jiang, Y., & Liu, W.-s. (2010, 11). Evaluative Criteria of Denim Jeans: A Cross-national Study of
Functional and Aesthetic Aspects. The Design Journal, pp. 291-312.
Ralph, T. (2023). Tamara Ralph. Retrieved 04 28, 2025, from https://www.instagram.com/p/CruLPO1o8G9/?
img_index=1
213
Ramzi, L. (2024). The Lives of the Party: A Whirlwind History of the Met Gala. Retrieved 04 26, 2025, from Vogue:
https://www.vogue.com/article/everything-you-need-to-know-about-the-met-gala-video
Ravasi, D., & Violina, P. R. (2008). Symbolic Value Creatıon. In The SAGE Handbook of New Approaches in
Management and Organization (pp. 270-284).
Sarı, N. (2025). Tekstil Dışı Malzemelerle Tasarlanan Giysilerde Tasarım Değerinin Tüketici Görüşleri Açısından
Değerlendirilmesi. Ankara Hacı Bayram Üniversitesi Yüksek Lisans Enstitüsü Moda Tasarım Ana Bilim Dalı.
Sarıoğlu, H. (1994). El Sanatlarında Tasarım Eğitiminin Önem. Kültür Bakamlığı Halk Kültürlerini Araştırma ve
Geliştirme Genel Müdürlüğü, Dokuz Eylül Üniversitesi Rektörlüğü,. Türk Tarih Kurumu Basımevi.
Science History Institute. (2008, 10 3). Nylon: A Revolution in Textiles. Philadelphia. Retrieved 11 25, 2024, from
Seeling, C. (2000). Fashion: The Century of the Designer, 1900-1999. Könemann.
Smelik, A. M. (2017). Cybercouture: The Fashionable Technology of Pauline van Dongen, Iris van Herpen and Bart
Hess. In Delft Blue to Denim Blue: Contemporary Dutch Fashion (pp. 252–269). I.B. Tauris. doi:https://doi.org/
10.5040/9781350986039.ch-014
Sterlacci, F. (2005). Leather and Suede. In V. Steele (Ed.), Encyclopedia of Clothing and Fashion (pp. 343-345). United
States of America: Charles Scrıbner’s Sons.
Strand, E., Frei, K., Gleba , M., Mannering, U., Nosh, M.-L., & Skals, I. (2010). Old Textiles-New Possibilities.
European Journal of Archaelogy, 13, 149-173. doi:doi:10.1177/1461957110365513
Taştepe, Ç. (2018). Modada Sürdürülebilirlik ve Pos-Modernizm Ara Kesitinde Brikoloj Tekniği Kullanımı. Asos
Journal, 6(75), 492-500.
Thoren, M. (1994). Systems approach to clothing for disabled users. Why is it difficult for disabled users to find
suitable clothing . Elsevier, pp. 389-395.
Vinken, B. (2005). Fashion Zeitgeist: Trends and Cycles in the Fashion System. Berg Publishers.
Watson, L. (2004). 20’th Century Fashion. Firefly Books Ltd.
Wickman, K. (2024, 8 11). Vanity Fair. Retrieved 2024, from https://www.vanityfair.com/style/story/tyla-balmain-sanddress-didnt-survive-the-met-gala-2024?srsltid=AfmBOoo_qaG7ZuLrPKlT_Uece9PwoRS3h-kKYJsKaQsRBp_5H4eap2o
Wilson, E. (1987). Adorned in Dreams. Berkeley: University of California Press.
Yıldıran, M. (2016). Moda Giyim Sektöründe Üç Boyutlu Yazıcılarla Tasarım ve Üretim. Süleyman Demirel
Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi Hakemli Dergisi(17), 155-172.
Ypiranga, M. T., & de Neto, D. B. (2023). Emancipação feminina e a moda sessentinha dos três visionários: Pierre
Cardin, André Courrèges e Paco Rabanne. ModaPalavra e-periódico, 16(38), 65-118.
İnternet Kaynakları
http:1 The Metropolitan Museum of Art. (t.y.). Retrieved 04 23, 2025, from Dress: https://www.metmuseum.org/art/
collection/search/626150
http:2 The Metropolitan Museum of Art. (t.y.). Retrieved 04 23, 2025, from Remote Control: https://
www.metmuseum.org/art/collection/search/124594
214
http:3 The Metropolitan Museum of Art. (t.y., 04 22). Retrieved 2024, from Ensemble: The Metropolitan Mu https://
www.metmuseum.org/art/collection/search/163152 a
http:4 Victoria and Albert Museum. (t.y.). Retrieved 04 22, 2025, from Yashmak: https://collections.vam.ac.uk/item/
O1304568/yashmak-shaun-leane/
http:5 The Metropolitan Museum of Art. (t.y.). Retrieved 05 08, 2025, from The Costume Institute: https://
www.metmuseum.org/departments/the-costume-institute
http:6 The Metropolitam Museum of Art. (t.y.). Retrieved 05 10, 2025, from Exhibition Overview: https://
www.metmuseum.org/exhibitions/listings/2018/heavenly-bodies
http:7 The Metropolitan Museum of Art. (t.y.). Retrieved 05 10, 2025, from Dress: https://www.metmuseum.org/art/
collection/search/701654#:~:text=ways,the%20rest%20of%20the%20collection
Görsel Kaynaklar
Görsel 1.
http:8 https://veraena.livejournal.com/354121.html
Görsel 2.
http:9 https://vogue.com.tr/moda/moda-ile-sanatin-buyuk-carpismasi
Görsel 3.
Martin, C. Z. (2020). El ballet triádico de Iris Van Herpen. Envolvente, espacio y performance. Lisans
Bitirme Tezi, E.T.S. Arquitectura, Universidad Politécnica de Madrid , E.T.S. Arquitectura (UPM)
Görsel 4.
http:10 https://www.instagram.com/p/CrvW_zXIpqH/
http:11 https://www.vogue.com/slideshow/why-camellia-flowers-were-blooming-all-over-the-2023- met-gala- redcarpet
http:12 https://www.dailymail.co.uk/tvshowbiz/article-12035503/Met-Gala-2023-Lily-James-debuts-striking-newfringe-dons-strapless-leather-ball-gown.html
http:13 https://www.instagram.com/p/CryG109IibR/
http:14 https://www.instagram.com/p/C6o_cbcID7Y/?img_index=1
Görsel 5.
http:15 https://www.baskagazete.com/galeri/met-gala-da-siklik-yarisi-1033/47.html
http:16 https://www.imdb.com/es/name/nm0761078/mediaviewer/rm1815772929/?ref_=nm_ph_3
http:17 https://www.justjared.com/photo-gallery/5038541/jeff-bezos-lauren-sanchez-at-met-gala-04/
http:18 https://pagesix.com/2024/05/06/style/lauren-sanchez-makes-met-gala-2024-debut-in-mirrored-floral-ballgownwith-jeff-bezos/
http:19 https://www.instagram.com/p/C6ti6IvOn1a/
Görsel 6.
http:20 https://tribune.net.ph/2024/05/08/stunners-at-the-met-gala
215
http:21 https://www.instagram.com/reel/C6s7mWuNTuB/
http:22 https://www.instagram.com/p/C6rjocOPfy5/?img_index=4
http:23 https://www.instagram.com/p/C6qyCOuCppu/?img_index=5
http:24 https://www.cosmopolitan.com/entertainment/celebs/a60706148/tyla-needed-to-get-lifted-up-the-stairs-atthe-2024-met-gala/
http:25 https://www.instagram.com/p/C6qyCOuCppu/?img_index=4
http:26 https://www.instagram.com/p/C6ruiYVvwMe/?img_index=1
http:27 https://www.instagram.com/p/C6qzztvCEv1/
Görsel 7.
http:28 https://www.26cheap-shop.com/?product_id=224475985_43
http:29 https://www.harpersbazaar.com/uk/fashion/a27401585/zac-posen-met-gala-red-carpet-designs/
http:30 https://www.instagram.com/p/C6nSulHtvBR/?img_index=5
http:31 https://x.com/vickyhaddock/status/1819752575031201808/photo/1
http:32 https://www.tctmagazine.com/additive-manufacturing-3d-printing-news/zac-posen-ge-additive-protolabs-3dprint-met-gala/
Share this content: