Özet: Günümüze kadar yazılan tiyatro metinleri incelendiğinde kadın karakterlerin çoğu zaman nesne konumunda, erkek karakterleri destekleyici şekilde ve toplumsal kalıp yargılarına göre ele alındığı görülmektedir. 20. yüzyılda feminist eleştiri kuramının gelişmesi ve tiyatroda karşılığını bulmasıyla, oyun metinleri feminist dramaturgi yöntemi ile incelenmiş ve karakter boyutunda feminist bakış açısı sağlanan oyunların söylemlerinin değişmesi sağlanmıştır. 19. yüzyılda farklı ülkelerde yaşamış olan İbrahim Şinasi’nin “Şair Evlenmesi” ve August Strindberg’in “Güçlü” oyunları bu söylemlerin değişiminin incelenebileceği örneklerdendir. Bu çalışmada, örnek oyun metinlerindeki kadın karakterlerin sessiz temsillerinin amacı, ortaya konulan anlam ve sonuçları üzerinde durulacaktır. Aynı yüzyıllarda fakat farklı ülkelerde yaşamış bu yazarların ortak noktaları; kadın karakterlerini sessiz, söz hakkı bulunmayan ve nesne konumunda kullanmalarıdır. 19. yüzyılın İsveç oyun yazarı August Strindberg’in “Güçlü” adlı oyunundaki Bayan Y karakteri ve 19. yüzyılın Türk oyun yazarı İbrahim Şinasi’nin “Şair Evlenmesi” oyunundaki Kumru Hanım ve Sakine Hanım karakterlerinin sessiz temsilleri feminist bakış açısı çerçevesinde söylem analizi yöntemiyle incelenecek, ortaya çıkan bulgularla sonuç kısmında metne ve karakterlere nasıl yeni bir söylem kazandırılabileceği tartışılacaktır.
Anahtar Kelimeler: August Strindberg, İbrahim Şinasi, Feminist Dramaturgi, Feminist Eleştiri.
Kaynakça
- Belkıs, Ö. (2015). Feminist tiyatro, İstanbul: Mitos boyut
- Breton, D. L. (2020). Sessizlik üzerine. (Z. Turan Çev.). İstanbul: Sel yayıncılık. (Orijinal çalışma basım tarihi 1997)
- Case, S. E. (2010). Feminizm ve tiyatro. (A. Sönmez Çev.). İstanbul: Boğaziçi Üniversitesi yayınları. (Orijinal çalışma basım tarihi 1988)
- Çelik, H & Ekşi, H. (2013). Söylem analizi. Marmara Üniversitesi Atatürk Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Dergisi, 27 (27), 99-117
- Dolar, M., (2013). Sahibinin sesi. (B. E. Aksoy Çev.). İstanbul: Metis yayıncılık. (Orijinal çalışma basım tarihi 2003)
- Efil, Ş. (2016). Kendini ‘Öteki’nde Fark Etmek: Ben- Öteki İlişkisinin Felsefi Uzantıları. İnönü Üniversitesi Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi, 5 (2), 51-66
- Erdemoğlu, B. (2019). Sevilay Saral’ın oyunlarında feminist tiyatronun izleri. (Tez No. 563640) [Yüksek Lisans Tezi, Hacettepe Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi
- Geçit, B. (2013). John Stuart Mill’de kadının toplumsal konumu, Beytulhikme An International Journal of Philosophy, 3(2), 105-127
- Karasulu, S. (2019). 19. Yüzyılda Avrupa ve Ortadoğu’da kadın kimliği analizi: Gertrude Bell örneği. (Tez No. 568033) [Yüksek Lisans Tezi, Aydın Adnan Menderes Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi
- McDermott, M. H. (2016). Bastırılanın geri dönüşü, İstanbul: Habitus yayıncılık
- Millet, K. (1973). Cinsel politika. (S. Selvi Çev.). İstanbul: Payel yayınevi. (Orijinal çalışma basım tarihi 1970)
- Moran, B. (1994). Edebiyat kuramları ve eleştiri, İstanbul: Cem yayınevi
- Özsoysal, F. (2008). Oyunlarda kadınlar, İstanbul: e yayınları
- Strindberg, A. (1966). Güçlü. On kısa oyun (ss. 27-35) içinde. (Ü. Tamer Çev.), Ankara: Bilgi yayınevi
- Şentürk, G. (2020). Çağdaş İngiliz Tiyatrosunda başvurulan feminist stratejiler. Atatürk Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, 20 (64), 311-325
- Şinasi, İ. (2019), Şair evlenmesi, Eskişehir: Anadolu üniversitesi yayınları
Bu çalışma Creative Commons Atıf (CC BY 4.0) ile lisanslanmıştır.
Share this content: