9.1.6. TRT Türk Halk Müziği Repertuvarında Bulunan Van Yöresi Kırık Havaları ve Oyun Havalarının Müzikal Analizi

Yazar: Zeynep TANRITANIR & Ferdi KARAÖNÇEL

Yıl: 2025 Cilt: 9 Sayı: 1 Sayfa: 81-113

Özet: 

Van yöresinin, önemli bir coğrafi konum üzerinde olması ve Van Gölü’nün yörede bulunması stratejik önemini artırmaktadır. Van ili, çeşitli kültürleri ve farklı medeniyetleri bir arada tutarak kendine özgü bir biçimde şekillenmiştir.

Bu çalışmada, Van yöresine ait TRT Türk Halk Müziği Repertuvarında tespit edilen kırık havalar ve oyun havaları; makam dizileri, usül yapıları, nota süre değerleri, sessiz süre değerleri, perdeleri, karar sesleri, konuları, kaynak kişileri, derleyenleri ve türküleri notaya alan kişiler açısından ele alınmıştır. Bu bağlamda, çalışma kapsamında literatür ve kaynak tarama yöntemlerinden yararlanılmış, verilerin elde edilmesinde ise TRT Türk Halk Müziği Repertuvarında yer alan Van yöresine ait notaların analizinde içerik analizi yönteminden yararlanılmıştır.

Van türküleri kırık hava ve oyun havaları şeklinde iki grup halinde çalışılmıştır. Çalışma sonuçlarına bakıldığında; Uşşak makamı dizisinin yoğun olarak kullanıldığı, usül yapılarında 4/4’lük usülün yoğun olarak tercih edildiği, do, re, la, si ve sib2 perdelerinin kullanım sayılarının fazla olduğu, sesli süre değerlerinde sekizlik ve onaltılık değerleri yoğun kullanılırken sessiz süre değerlerinde ise dörtlük ve sekizlik değerlerin yoğun olduğu, aşk ve sevda konularının sıkça işlendiği görülmüştür.

Anahtar Kelimeler: Van, türkü, Van yöresi halk türküleri, oyun havaları, kırık havalar.

Kaynakça