Özet: Yerel kültürün en önemli taşıyıcıları olan âşıklar, günümüzde sayıları azalmakla birlikte etkinlikleri ve etkileme misyonları devam etmektedir. Medya iletişim aygıtlarının çoğalması ve kırsal yörelerde yaygınlaşmasıyla birlikte âşıklar da değişim ve dönüşüme uğramak zorunda kalmıştır. Söylemlerini günün şartlarına göre güncelleyen âşıkların aktarım, üslup ve mekânları, yeni icra ve yaratımlara dönüşmüştür. Sözlü kültür yaratıcılarının mekânsal bağlamda alternatiflerinin çoğalmasıyla birlikte, teknolojinin bu kültür yaratıcılarının geleneksel sunumlarını etkilediği gerçeğinden hareketle Van ilinde Âşıklar Festivalinin gerekliliği ve önemi ortaya çıkmaktadır. Sosyo-kültürel ortamlarının daralmasıyla izleyici ile medya ortamlarında paylaşımda bulunan Âşıklar, elektronik kültür ortamlarında yüz yüze aktarımdaki motivasyonun olmadığı ve bunun da yeniden üretim ve yaratım sürecini olumsuz etkilediğini belirtmişlerdir. Bu çalışma; Van/Erciş bölgesinde yaşamış olan, Ercişli Emrah ekolünü takip eden ve devam ettirmeye
çalışan Âşık Ahmet Poyrazoğlu ile Van Aşıklar Festivalinin eksiklikleri ve toplumla daha fazla buluşmasının gerekliliği üzerine yaptığımız online görüşme ile sorularak sorularak oluşturulmuş, festivallere katılımcı gözlemci olarak edindiğimiz bilgiler doğrultusunda hazırlanmıştır. Sonuç olarak âşıklık geleneğinin halk müziği icra yapısına olumlu yönde bir katkı sağladığı ve geleneksel motiflerin sürekliliğini sağladığı belirlenmiştir. Soruların dijital ortamda sorulması ve cevaplar doğrultusunda metnin oluşmasıyla dijital kültürün, netlore kapsamında bir çalışması olarak da bu çalışma önem kazanmaktadır. Not: Bu çalışma zoom (online) üzerinden tek kişiyle Ahmet POYRAZOĞLU ile gerçekleştiğinden ve bireysel katılımım sonucu deneyimlerim sonucu yazıldığından herhangi bir etik kurul izni gerektirmemektedir. Ercişli Aşık Ahmet POYRAZOĞLU’na verdiği bilgilerden ötürü teşekkür ediyorum.
Anahtar Kelimeler: Âşıklar festivali, sözlü kültür, dijital kültür, halk müziği, folklor.
Kaynakça
- Aça, M. (2019). Youtube Adlı Video Paylaşım Sitesindeki Türkü ve Ağıtların Aile Geçmişinden Kişilerle İlişkilendirilerek Anlamlandırılması Üzerine Bir Değerlendirme, Türklük Biliminde Gür Bir Ses Prof. Dr. İsa Özkan’a Armağan Kitabı, (Editörler İbrahim Dilek- İhsan Kalenderoğlu), Türk Kültürünü Araştırma E n s t i t ü s ü Yayınları, Ankara
- Artun, E. (2015). Aşıklık Geleneği ve Aşık Edebiyatı-Edebiyat Tarihi, Metinler, K Binyazar, A. (1979). Ağıt Toplumu, May Yay. İstanbul.arahan Kitabevi, Adana
- Çobanoğlu, Ö. (2000). Aşık Tarzı Kültür Geleneği ve Destan Türü, Akçağ Yay. Ankara
- Ersoy, R. (2009). Sözlü Tarih Folklor İlişkisi-Baraklar Örneği-, Disiplinlerarası Bir Yaklaşım Denemesi, Akçağ Yay. Ankara
- Fidan, S. (2016). Âşıklık Geleneği ve Medya Endüstrisi İlişkisi Üzerine Bir Araştırma, Doktora Tezi, , Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türk Dili ve Edebiyatı Anabilim Dalı, Türk Halkbilimi Bilim Dalı, Ankara
- Günay, U. (2008). Türkiye’de Aşık Tarzı Şiir Geleneği ve Rüya Motifi, Akçağ Yay. Ankara
- Güvenç, B. (1999). İnsan ve Kültür, Remzi Kitabevi, İstanbul
- Kardaş, C. (2013). Dengbêjlik Geleneği ve Âşık Edebiyatı ile Karşılaştırılması, DoktoraTezi, Fırat Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türk Dili ve Edebiyatı Anabilim Dalı, Türk Halk Edebiyatı Bilim Dalı, Elazığ
- Köprülü, M. F. (2004a). Saz Şairleri”, Ankara: Akçağ Yayınları
- Köprülü, M. F. (2004b). Edebiyat Araştırmaları, Akçağ Yay. Ankara
- Oğuz vd. (2015). Türk Halk Edebiyatı El Kitabı, Grafiker Yay. Ankara
- Özarslan, M. (2001). Erzurum Aşıklık Geleneği, Akçağ Yay. Anka
Bu çalışma Creative Commons Atıf (CC BY 4.0) ile lisanslanmıştır.
Share this content: