Özet: Bir ihtiyacı karşılamaya yönelik üretilen, zamanla sembolik bir dil, estetik ve teknik çeşitlilik kazanan halı dokuma sanatının nerede ve ne zaman başladığı kesin olarak bilinmemekle birlikte Orta Asya’ da bulunan ve M.Ö. 3-2. yüzyıllar arasına tarihlendirilen Pazırık halısı literatürde en eski halı olarak kabul edilmektedir. Türk kültüründe Orta Asya’dan bugüne süregelen tek sanat geleneği halı, kilim ve dokumacılık sanatıdır. Halı dokumalarının sanatsal ve kültürel değerlerinin yanında ekonomik değeri de vardır. Yüzyıllar boyunca halı dokumaları bir ihtiyaç, çeyiz ve süs eşyası olarak algılandığından, hemen hemen her evde mevcut dokuma tezgâhlarıyla bu gelenek yaşatılmıştır. Günümüzde halı dokumalarının yapım ve kullanım amacı değişmiştir. Halı dokuma geleneğinde ve dokumacı profilinde neler değişti? Dokumacının dokuma yapmadaki amacı nedir? Dokuma yapılan, sergilenen, satılan bağlamlar nelerdir? gibi sorulara halı dokuma ustaları, dokumacılar, el dokuma halılarını alım- satım ve değerlendirme yapan icracıların görüşleri doğrultusunda cevap arayacağımız bu çalışmada, nitel araştırma yöntemleri kullanılacaktır. Geleneksel Türk halı dokuma sanatını yaşatan günümüz icra ortamları, bu geleneğin icracıları ve bu icracıların kültür aktarımındaki rolleri üzerinde
durulacaktır.
Anahtar Kelimeler: Halı, Dokuma Sanatı, Dokumacı, Kültürel Aktarım, Geleneksel Sanat.
Kaynakça
- Aytaç, A., Akan, M., & Tuncer, E. (2000). Geleneksel El Dokuması Halılarının Üretim Yöntemleri. III. Ulusal Türk El Dokumalarına Yaklaşım ve Sorunları Sempozyum Bildirileri, Konya
- Deniz, B. (2000). Türk Dünyasında Halı ve Düz Dokuma Yaygılar. Ankara: Atatürk Kültür Merkezi Başkanlığı
- Erdoğan, Z. N. K., Feryal Söylemezoğlu, Ayşem Yanar. (2013). Tutuklu ve Hükümlülere El Sanatları Eğitimi Verilmesi ve Sonuçlarının İncelenmesi. Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 17(1), 57-66.
- Eyüboğlu, B. R. (1972). Kâğıtsız-Kalemsiz. Türkiyemiz Dergisi, 17, 23-30.
- Güngör, İ. H. (1984). Türk Halıları. İstanbul: Keskin Color Basımevi
- Hidayetoğlu, H. M. (2020). Konya Halıları. Cumhuriyet Dönemi Türk Halıcılığı Kitabı, 2.Cilt 1259-1305). Ankara: Atatürk Kültür Merkezi
- Küçükerman, Ö. (1997). Türk Halıcılığının Tarihten Gelen Sorunları. Arış Dergisi (1), 46-49.
- Okan, B. (2015). Günümüzde Müzecilik Anlayışı. Sanat ve Tasarım, 187-197
- Özdemir, N. (2019). Kuşaklararasılık ve Kültürel Değişme. Çocuk ve Medeniyet, 4(7), 125-149
- Soysaldı, A. (2020). Türk-İslam Hayat Tarzında Halıların Yeri ve Önemi. In A. Soysaldı (Ed.), Cumhuriyet Dönemi Türk Halıcılığı Kitabı (1. Cilt, pp. 217-246). Ankara: Atatürk Kültür Merkezi
- Yetkin, Ş. (1991). Türk Halı Sanatı. Ankara: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları
- Görsel 1. Halı dokuma Atölyesi, Tevhide Aydın Arşivi
- Görsel 2. Sivrihisar Kilim Müzesi, https://sivrihisarkilimmuzesi.com/sivrihisar-kilim-muzesi-acildi/ Erişim Tarihi: 20.03. 2021.
- Görsel 3. Sivrihisar Uygulamalı Kilim Müzesinden, Tevhide Aydın Arşivi
- Arısoy, Hüseyin, 1991 Doğumlu, Lise Mezunu, E-Ticaret- Mikro İhracaat, Nevşehir, 07.08. 2021, Online görüşme yapılmıştır.
- Çolak, Serpil, 1985 Doğumlu, Yüksekokul Mezunu, Halı, Kilim Dokuma Usta Öğreticisi, 11.08.2021 tarihinde Karaman Merkez’de yüz yüze görüşme yapılmıştır
- Duralı, Zeynep, 1970 Doğumlu, Eskişehir Sivrihisar Kilim Müzesi’nde Kilim Dokuma Eğitmeni, 05.08.2021 tarihinde Sivrihisar Kilim Müzesi’nde yüz yüze görüşme yapılmıştır.
Bu çalışma Creative Commons Atıf (CC BY 4.0) ile lisanslanmıştır.
Share this content: