Yazar: Doğan AKBULUT
Yıl: 2025 Cilt: 9 Sayı: 2 Sayfa: 244-253
Özet: Marianne Hirsch’in Postmemory kavramı ve sanat konulu bu makalede, travmanın hem toplumsal hem de bireysel bellek üzerine yoğunlaşmıştır. Bu bağlamda toplumsal travmaya örnek sanatçı olarak Alman asıllı Anselm Kieferin ve onun 1981 tarihli „Margarethe“ adlı eseri toplumsal tarvmaya ve İngişliz asıllı sanatçı Francis Bacon’ın “Three Studies for Figures at the Base of a Crucifixion,1944” adlı resmi bireysel travmaya örnek olarak ele alınmıştır. Genel tanımıyla, Travma hayatımıza istemeden giren ve hem toplumsal belleğimizde hem de bireysel belleğimizde derin izler bırakan bir kavramdır. Bireyin istemeden yaşamak zorunda kaldığı çeşitli olaylar, savaş, deprem, göç vb uygarlık tarihinin her döneminde çokca yaşanmış bir olgudur karşımıza çıkar. Toplumsal yaşamın başlangıcından beri insanın kendini ifade etme aracı olarak yada farklı amaçlarla sıklıkla başvurulan bir gerçekliklik olarak görülür. Primitif toplumlardan günümüze Travma olgusu tarih boyunca sanatın ilgi odağı olmuştur. Sanatın yapılandırıcı ve iyileştirici gücü sayesinde toplum, birey kişisel yaşamına duygu durumuna katkıda bulunur. Toplumsal hafızanın, aidiyet duygusunun ve kültürel kimliğin oluşmasında özünde sanatçı yapıtı olarak sanat edebiyat bunu kendine görevi edinmiştir.
Geçmiş, bugün ve gelecek arasında bir ilişki kurarak sanat hem geçmişle bir yüzleşmeye yol açar hem de bugünü sorgular ve yarının toplumsal geleceğine yön verebilir. Bu yolla toplumsal hafızanın sürekli olarak canlı kalması, bireysel ve kültürel hafızanın canlı tutulmasına katkıda bulunur. Genel travmanın temsil edilemez olduğu düşüncesi
yaygın olan bir inanıştır. Travmanın ya da Postmemory kavramının temsili ancak sanat eserleriyle yoluyla mümkün oloabilir.
Anahtar Kelimeler: Travma , Postmemory, Temsil, Sanat
Kaynakça
- Akbulut, D. (2024). Francis Bacon’ın sanatında “ağız” metaforu ve Three Studies for Figures at the Base of a
- Crucifixion (1944). İnönü Üniversitesi Sanat ve Tasarım Dergisi, 35, 35–41.
- Assmann, A. (2008). Transformations between history and memory. Social Research, 75(1), 49–72. http:// www.jstor.org/stable/40972052
- Aşkaroğlu, V. (2015). Postmodernizm: Sınırsız özgürlük mü, özgürlüğün sınırı mı? Dergi Karadeniz Yayınları.
- Bal, M. (1999). Acts of memory: Cultural recall in the present. University Press of New England.
- Bennett, J. (2005). Empathic vision: Affect, trauma, and contemporary art. Stanford University Press.
- Caruth, C. (1996). Unclaimed experience: Trauma, narrative, and history. Johns Hopkins University Press.
- Corbet, D. (2024). Trauma, art and memory in the postcolony. Faculty of Arts & Social Sciences, The University of Sydney.
- Cumming, R. (2008). Sanat (İ. Önol, Çev.). İnkılap Kitabevi.
- Entmen, A. (2010). 20. yüzyıl Batı sanatında akımlar. Sel Yayıncılık.
- Felman, S., & Laub, D. (1992). Testimony: Crises of witnessing in literature, psychoanalysis and history. Routledge.
- Foster, H. (2015). Bad new days: Art, criticism, emergency. Verso.
- Fürstenow-Khositashvili, L. (2011). Anselm Kiefer – Myth versus history (Doktora tezi). Humboldt-Universität zu Berlin.
- Gasset, J. O. y. (2012). Sanatın insansızlaştırılması ve roman üzerine düşünceler (N. G. Işık, Çev.). Yapı Kredi Yayınları.
- Graham, G., & Whitham, G. P. (2022). Çağdaş sanatı anlamak. Hayalperest Yayınları.
- Harvey, D. (1997). Postmodernliğin durumu. Metis Yayınları.
- Herman, J. (1997). Trauma and recovery: The aftermath of violence—from domestic abuse to political terror. Basic Books.Hirsch, M. (1996). Past lives: Postmemories in exile. Poetics Today, 17(4), 659–686. https://www.jstor.org/stable/1773218
- Hirsch, M. (2008). The generation of postmemory. Poetics Today, 29(1), 103–128. https://doi.org/10.1215/03335372-2007-019
- Hubbard, S. (2008, October). Margarete (1981) by Anselm Kiefer. The Independent. https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/art/great-works/margarete-1981-by-anselm-kiefer-saatchi-collection-970630.html
- Lin, C.-M. (2018). Trauma studies and art practice in the post-traumatic era. Rosa’s Wound (Sergi kataloğu). Museum of Contemporary Art Taipei. https://ntue.academia.edu/ChiMingLIN
- Pollock, G. (2010). Aesthetic wit(h)nessing in the era of trauma. EURAMERICA, 40, 829–886.
- Sarlo, B. (2012). Geçmiş zaman: Bellek kültürü ve özneye dönüş üzerine bir tartışma (D. E. Peral Bayaz Charum, Çev.). Metis Yayınları.
- Sontag, S. (1998). Sanatçı: Örnek bir çilekeş. Metis Yayınları.
- Sontag, S. (2003). Başkalarının acısına bakmak (O. Kınay, Çev.). Agora Kitaplığı.
- Sylvester, D. (1999). The brutality of fact: Interviews with Francis Bacon. Thames & Hudson.
- Tóibín, C. (2021, October 7). Appetite and decay: Animal instincts in Bacon’s paintings. Royal Academy. https://www.royalacademy.org.uk/article/colm-toibin-francis-bacon
- Yürüten, E. Ş. (2019, November 16). Bacon’dan 5 sanat dersi. Vogue Türkiye. https://vogue.com.tr/metropol/francisbacon
Görsel Kaynaklar
- Görsel 1. https://www.artchive.com/artwork/margarethe-anselm-kiefer-1981/
- Görsel 2. http://www.tate.org.uk/art/work/N06171
Share this content: