Yazar: Ecrin AYKUT
Yıl: 2026 Cilt: 10 Sayı: 1 Sayfa: 27-39
Özet: Bu makale, çağdaş sanatta doğa–insan ilişkisini bitkisel formlar üzerinden yeniden düşünmeyi amaçlayarak özellikle lavanta bitkisinin duyusal, sembolik ve üretimsel katmanlarını incelemektedir. Çalışma, nitel araştırma yöntemlerinden literatür incelemesi ve görsel analiz yaklaşımına dayanmaktadır. Bu kapsamda Land Art ve Ekolojik Sanat akımlarının tarihsel bağlamını ele almakta ve bu akımların doğayı temsil edilen bir imge olmaktan çıkararak sanat üretiminin ontolojik bir zemini hâline getirdiğini ortaya koymaktadır. Bu bağlamda Richard Long’un yürüyüşü bir sanat eylemine dönüştüren yaklaşımı, mekân, beden, zaman ve doğa arasındaki ilişkinin dönüşümü üzerinden görsel ve kavramsal analiz yöntemiyle değerlendirilmiştir.Ayrıca Hamish Fulton ve Francis Alÿs gibi sanatçıların yürüyüşe yükledikleri kavramsal ve politik anlamlar incelenmiştir. Marina Abramović ve Ulay’ın Çin Seddi’nde gerçekleştirdikleri Great Wall Walk performansı ise yürüyüşün duygusal ve ritüelistik boyutunu görünür kılan bir örnek olarak ele alınmıştır.”
Agnes Denes’in Wheatfield – A Confrontation adlı çalışması, tarımsal üretimi ekolojik, ekonomik ve politik bir tartışma alanına dönüştüren öncü bir pratik olarak değerlendirilmiş; Jean-François Millet’in tarım emeğini görünür kılan yapıtları ve Mel Chin’in bitkiler aracılığıyla kirlenmiş toprakları iyileştirmeye yönelik projeleriyle bu düşünsel çizgi genişletilmiştir. Andy Goldsworthy’nin doğanın büyüme, çözülme ve yeniden oluş döngülerine dayanan yerleştirmeleri, doğayı kendi zamansallığı içinde var olan bir özne olarak konumlandıran ekolojik bir estetikle ilişkilendirilmiştir. Son olarak Gülnur Ekşi ve Işık Güner’in güncel yaklaşımları, lavanta bitkisinin yapısal ve duyusal özellikleriyle birlikte ele alınmıştır. Lavantanın kokusu, rengi, mevsimsel döngüsü ve toprağa bağlı varlığı, doğa–insan etkileşiminin estetik ve ontolojik bir göstergesi olarak değerlendirilmiştir. Bu çerçevede çalışma, lavantayı çağdaş sanatta bitkisel düşünme biçimlerini görünür kılan sembolik bir ara madde olarak konumlandırmaktadır.
Anahtar Kelimeler: Lavanta, Tarla, Doğa, Bitki, Çağdaş Sanat.
Kaynakça
- Abramović, M. (2010). *The Artist Is Present*. Museum of Modern Art.
- Antmen, A. (2014). *Sanatçılardan yazılar*. İletişim Yayınları.
- Barrett, T. (2014). *Sanatı eleştirmek* (G. Metin, Çev.). Hayalperest Yayınevi.
- Beuys, J. (1993). *Joseph Beuys: Mapping the legacy* (Cilt 1). Distributed Art Publishers. (Orijinal çalışma 1982’de yayımlanmıştır).
- Bois, Y.-A., Krauss, R., Foster, H., & Buchloh, B. (2005). *Art since 1900*. Thames & Hudson.
- Chin, M. (2006). *Mel Chin: Revival Field*. Contemporary Arts Museum.
- Coccia, E. (2018). *The life of plants: A metaphysics of mixture*. Polity Press.
- Delibaş, L. (2008). *Kelt kültürü bağlamında Joseph Beuys ve eserleri* (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Marmara Üniversitesi.
- Denes, A. (2013). Agnes Denes in conversation with Alexandra Schwartz. *Afterall Journal*, 34(2), 25–35. https://doi.org/10.1086/afterall.34.2.25
- Friedman, T. (1995). *Andy Goldsworthy: Touching nature*. Abrams.
- Grynsztejn, M. (2007). *Take your time: Olafur Eliasson*. San Francisco Museum of Modern Art.
- Heizer, M. (2005). *Double Negative*. Museum of Contemporary Art.
- Kastner, J., & Wallis, B. (1998). *Land and environmental art*. Phaidon Press.Kedik, A. (1999). Sanat ve izleyici ilişkisinin değişen görünümü ve zaman kavramı bağlamında Land-Art. *Türkiye’de Sanat*, (38), 36–41.
- Kwon, M. (2002). *One place after another: Site-specific art and locational identity*. MIT Press.
- Lippard, L. R. (1997). *The lure of the local: Senses of place in a multicentered society*. New Press.
- Long, R. (1987). *Walking in circles*. Thames & Hudson.
- Malpas, J. (2008). *Place and experience: A philosophical topography*. Cambridge University Press.Public Art Fund. (2008). Olafur Eliasson: The New York City Waterfalls. https://www.publicartfund.org
- Smithson, R. (1996). The collected writings (J. Flam, Ed.). University of California Press.
- Strauss, D. L. (2006). Beuys in Ireland: 7000 Oaks on the Hill of Uisneach. Alternatives: Global, Local,
- Yaman, Z. Y. (2012). Modern ve çağdaş Türk sanatı. Akbank Yayınları.Görsel Kaynakça
Görsel Kaynakça
- Görsel 1. Beuys, J. (1982). 7000 Oaks (7000 Meşe) [Enstalasyon]. Documenta 7, Kassel, Almanya
- Görsel 2. Long, R. (1967). A Line Made by Walking [Arazi sanatı]. İngiltere. Tate Collection.
- Görsel 3. Denes, A. (1982). Wheatfield – A Confrontation [Arazi yerleştirmesi]. Battery Park Landfill, Manhattan, New York.
- Görsel 4. Eliasson, O. (2003). The Weather Project [Enstalasyon]. Tate Modern, Londra.
- Görsel 5. Ekşi, G. (2006). Allium Akaka (Bellevalia rixii) [Kâğıt üzerine suluboya]. Sanatçı koleksiyonu
- Görsel 6. Güner, I. (t.y.). Rhododendron arboreum [Kâğıt üzerine suluboya]. Sanatçı arşivi.
Share this content: