Yazar: Bülent Ümit ERUTKU
Yıl: 2022 Cilt: 6 Sayı: Özel Sayı 2 Sayfa: 141-149
Kabul Tarihi: 30.10.2022
Özet: Batı’da fotoğraf kitabı yayıncılığı teknik olarak icadının hemen ardındandır. Ülkemize fotoğrafın teknik olarak ulaşımı çok geç olmasa da yayıncılığı geride kalmıştır. Bu fark Cumhuriyetin ilk yıllarından 2000’li yıllara kadar ki dönemde daha da belirginleşmiştir. Bu araştırmamızın amacı ülkemizde fotoğraf alanında basılan kitapları incelemektir. Çalışmamızın kapsamı 2000-2021 yıllarında ülkemizde yayınlanan fotoğraf kitaplardır. Belirtilen çerçevede nicel değerlendirme olan bibloyometrik yöntem kullanılmış, nitelik değerlendirilmesi yapılmamıştır. İrdelenen tarihler için ülkemizde benzer kapsamda bir çalışmamın yapılmamış olması ve toplu olarak durum değerlendirmesinin gerekliliği çalışmamızın önemini göstermektedir. Özel yayınevlerinin 2000 yılı öncesine göre fotoğraf konusunda daha fazla yayın çıkardığı görülmüştür. Benzer şekilde sayıları az da olsa üniversiteler de yayın yapmaya başlamıştır. Uzaktan fotoğraf eğitimi veren üniversitelerinin ders kitaplarının yanı sıra kimi vakıf üniversitelerinin katkılarıyla açılan sergilerin kapsamında sergi konusunda araştırmalar içeren albüm-kitaplar basılmıştır. Müzelerin yaklaşımı da aynı olmuş, açılan
sergilerle ilgili araştırma kitapları yayınlamışlardır. Birçok belediyenin tanıtım amaçlı fotoğraf albümleri yayınladıkları görülmüştür. Fotoğraf derneklerinin fotoğraf yayıncılığına katkısı ağırlıklı olarak fotoğraf albümü şeklinde olmuştur. Fotoğraf yayınlarında editörlerin tamamına yakını fotoğraf alanından değildir. Çeviri kitapların sayısı artmıştır ancak çeviri yapanların tamamına yakını ilgili akademik alanın dışındandır. Ülkemizde 2000-2021 tarihleri arasında YÖK tez verilerine göre fotoğraf konulu toplam 243 tez yapılmıştır. Akademik ortamda yapılan lisansüstü çalışmaların kitap olarak yayına dönemediği tespit edilmiştir. 2000 Yılı öncesi fotoğraf kitapları ile kıyaslandığında; Son birkaç yılda kuramsal fotoğraf kitaplarının sayısı artmaya başlamışsa da teknik kitapların ve fotoğraf albümlerinin sayısı daha fazladır. Her iki dönemde de fotoğraf albüm sayısı fazla olmuştur.
Anahtar Kelimeler: Fotoğraf yayınları, Fotoğraf kitapları, Fotoğraf yayıncılığı, Fotoğraf sanatı, Türkiye’de fotoğraf.
Kaynakça
- Ak, S. (1982). Türkçe Fotoğraf Yayınları Kataloğu. İstanbul: İFSAK Yay.
- Ak, S. (2004). Türkiye Fotoğraf Yayınları Kataloğu (1873-2003). İstanbul: Bileşim Yay
- Ak, S. A. & Alberto, M. (1993). Türkçe Fotoğraf Yayınları Kataloğu 1871’den 1993’e. İstanbul: İFSAK Yay
- Başak, S. (1978). Fotoğraf sanatı ve toplum. Türkiye’de Fotoğraf Sanatının İşlevi, AFSAD, Ankara, s.4-7.
- Çizgen, E. (1978). Türkiye’de ve Yurt Dışında Fotoğraf Yayıncılığı. Türkiye’de Fotoğraf Sanatının İşlevi, AFSAD, Ankara, s.45-47
- Çizgen, G. (1978). Türk Fotoğrafına Genel Bakış ve Görünüm. Türkiye’de Fotoğraf Sanatının İşlevi, AFSAD, Ankara, 11-13.
- Çolak, O. M. Osmanlı Mekteplerinde Fotoğrafçılık Eğitimi Üzerine Bazı Notlar. Sultan II.Abdülhamid ve Osmanlı Modernleşmesi Uluslararası Kongresi. Yıldız Teknik Üniversitesi, İstanbul, C(II) 363-372
- Eser, G. (2005). Mekteb-i Harbiye’nin Türkiye’de modern bilimlerin gelişmesindeki yeri (1834-1876). [Yayınlanmamış yüksek lisans tezi, İstanbul Üniversitesi].
- Talbot, F. (1844). The Pencil of Nature. London: Longman, Brown, Green and Longmans
- Ürper, O. (2001). 1960-2000 Yılları arası Türkiye’de fotoğraf yayınları ve yayıncılığı. [Yayınlanmamış yüksek lisans tezi, Marmara Üniversitesi].
- https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/tezSorguSonucYeni.jsp. (Erişim Tarihi: Nisan 2022).
- www.istatistik.yok.gov.tr. (Erişim Tarihi: Nisan 2022).
- Görsel 1. Fox Talbot’un kitabının kapağı. https://oscarenfotos.com/2019/10/12/william-henry-fox-talbotintelectual- y-pionero-de-la-fotografia/talbot_pencil_of_nature_2/. Erişim Tarihi: 08.10.2021
- Görsel 2. Anna Atkins’in kitabının kapağı. https://www.openculture.com/2016/01/first-book-to-usephotographic- illustrations.html. Erişim tarihi: 08.10.2021
- Görsel 3. Ali Sami Bey’in “Mebadi-i Usul-i Fotoğrafya” kitabı. Ak, S. A. (1982) Türkçe Fotoğraf Yayınları Kataloğu. İstanbul: İFSAK Yay.
- Görsel 4. Yıllara göre yayın sayısı dağılımı. Grafik: Bülent Ümit Erutku.
- Görsel 5. Yayın içeriklerine göre dağılım oranları. Grafik: Bülent Ümit Erutku
- Görsel 6. Yayıncıların dağılımı. Grafik: Bülent Ümit Erutku
Bu çalışma Creative Commons Atıf (CC BY 4.0) ile lisanslanmıştır.
Share this content: