Yazar: Mehmet Şahin YAVUZER
Yıl: 2022 Cilt: 6 Sayı: Özel Sayı 2 Sayfa: 129-140
Kabul Tarihi: 30.10.2022
Özet: Kökeni antik çağlara dayanan tiyatro, Batı menşeili bir tür olarak bilinir. Tanzimat ile edebiyatımızda ve sahnelerde yer alan tiyatro türü, tiyatro sanatı, Türk edebiyatına hızlı bir şekilde giriş yapar. İbrahim Şinasi, Namık Kemal, Abdülhak Hamit, Şemsettin Sami ile Türk edebiyatının tiyatro serüveni başlar. Cumhuriyet’in kuruluşu ile tiyatro türü, Muhsin Ertuğrul’un çabalarıyla yükselişe geçer. Metinlerin yanı sıra sahnelenen tiyatrolar hem okurun hem de izleyicilerin dikkatini cezbeder. Hüseyin Rahmi, Reşat Nuri, Yakup Kadri gibi tanınan yazarları tiyatro yazmaya teşvik eden Muhsin Ertuğrul, aynı isteği Necip Fazıl’a da götürür. Böylelikle Necip Fazıl’ın tiyatro metni yazma serüveni başlamış olur. Tiyatroyu “güzel sanatlar içinde bir zirve” tanımıyla tarif eden Necip Fazıl, yazmış olduğu ilk tiyatro eseri Tohum ve onun tiyatro eserleri arasında en çok beğenilen Bir Adam Yaratmak çalışması, şairin isminin şiir ve nesrin yanı sıra tiyatroda da anılmasına sebep olur. Edebi çevrelerce üzerinde durulan Bir Adam Yaratmak’ta maddemana kıyası, mistik, metafizik algılarla örülü diyaloglar yer alır. Batı Hristiyan toplumunun maddeye, İslam medeniyetinin ise manaya hizmet ettiği satır aralarına yansır. İslam’ın manaya hizmet ettiği ve kâmil insan prototipi, Bir Adam Yaratmak tiyatro eserinde gözler önüne serilir. Bu tespitler ışığında Bir Adam Yaratmak eserinde bulunan kişide, toplumda ve medeniyette madde ve mana yaklaşımı ortaya konulacaktır.
Anahtar Kelimeler: Bir Adam Yaratmak, Necip Fazıl, Madde ve Mana, Metafizik, Mistisizm.
Kaynakça
- Çebi, H. (1981). Tiyatro Eserlerinde Madde ve Manada Necip Fazıl. İstanbul: Veli Yayınları
- Çetin, M. (2004), “Türk Edebiyatında Fırtınalı Bir Zirve”, Doğumunun Yüzüncü Yılında Necip Fazıl, (Haz: Mehmet Nuri Şahin, Mehmet Çetin), Ankara: T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı Güzel Sanatlar Genel Müdürlüğü Yayınları
- Çetin, N. (2017). Tanzimat Dönemi Türk Edebiyatı. Ankara: Nobel Yayıncılık
- Karataş, T. (2005). “Tiyatro Yazarı Olarak Necip Fazıl”, Bilim ve Aklın Aydınlığında Eğitim, MEB Yayınları, Mayıs 2005, 63, 57-62
- Karataş, T. (2013). “Necip Fazıl’ın Tiyatro Yazarlığı ve Tiyatrolarının Belli Başlı Özellikleri”, Türk Dili, Mayıs 2013, 737, 88-96
- Kavaz, İ. (2017). İdeler Dünyasından İdeal Dünyaya Bir Ses Necip Fazıl Kısakürek. Ankara: Edebiyat Ortamı Yayınları
- Kısakürek, N.F. (1984). Batı Tefekkürü ve İslam Tasavvuru. İstanbul: B. Doğu Yayınları
- Kısakürek, N.F. (1999). Parmaksız Salih. İstanbul: B. Doğu Yayınları
- Kısakürek, N.F. (2006). Bir Adam Yaratmak. İstanbul: B. Doğu Yayınları
- Kısakürek, N.F. (2021). Konuşmalar. İstanbul: B. Doğu Yayınları
- Korkmaz, R. (2014). Yeni Türk Edebiyatı El Kitabı. Ankara: Grafiker Yayınları
- Nutku, Ö. (1998). Dram Sanatı/ Tiyatroya Giriş. İstanbul: Kabalcı Yayınevi
- Okay, O. (2009). Necip Fazıl Kısakürek. İstanbul: Şule Yayınları
- Özer, M. (1997). Sanat ve Aksiyon İçinde Bir Portre Denemesi. Kayseri: Birlik Vakfı Yayınları
- Sawi, A. (2005). “Necip Fazıl Kısakürek’in İslâmi Düşünceesi”, Necip Fazıl Armağanı. (Ed. Miyasoğlu M.), İstanbul: Konak Yayınları
- Şen, A. (2005). “Tiyatro ve Sinemada Necip Fazıl Kısakürek”, Necip Fazıl Armağanı, (Ed. Miyasoğlu. M.) İstanbul: Konak Yayınları
- Şenol, D. (2003). Sahnenin İki Yüzü Bir Adam Yaratmak ve Hamlet. İstanbul: Karakutu Yayınları
- Tanpınar, A. H. (2012). On Dokuzuncu Asır Türk Edebiyatı Tarihi. İstanbul: Dergâh Yayınları
- Yalçın, A., Aytaş, G. (2002). Tiyatro ve Canlandırma. Ankara: Akçağ Yayınları
Bu çalışma Creative Commons Atıf (CC BY 4.0) ile lisanslanmıştır.
Share this content: