Yazar: Ferdi KARAÖNÇEL & Mehmet Ali YÜKSEL
Yıl: 2026 Cilt: 10 Sayfa: 111-124
Gönderim Tarihi: 31.05.2026
Kabul Tarihi: 25.09.2026
Özet: Ege Bölgesi’nin kültürel dokusu içerisinde önemli bir yere sahip olan Aydın ili, tarihsel süreçteki birikimiyle zengin bir musiki geleneğini bünyesinde barındırmaktadır. Bu kültürel çeşitlilik, yöreye ait halk ezgilerinin melodik ve ritmik karakterine doğrudan yansımıştır. Mevcut araştırma kapsamında; TRT Türk Halk Müziği repertuvarında yer alan Aydın yöresi kırık havaları bilimsel bir yaklaşımla incelenerek; makamsal yapı, ritmik yapı, sesli süre değerleri, sessiz süre değerleri, konuları, kaynak kişileri, derleyenleri ve notaya alan kişiler gibi teknik parametreler açısından analiz edilmiştir. Çalışmanın kuramsal çerçevesini oluşturmak adına literatür taraması ve belge inceleme tekniklerinden yararlanılmıştır. İncelenen eser notaları içerik analizine tabi tutulmuş; elde edilen bulgular görselleştirilerek yorumlanmıştır. Yapılan analizler sonucunda; Aydın yöresi kırık havalarında baskın olarak Hüseyni ve Hicaz makamı dizilerinin kullanıldığı, ritmik açıdan ise 9/8, 4/4 usullerinin diğerlerine oranla daha yüksek bir kullanım sıklığına sahip olduğu saptanmıştır. Yoğun olarak kullanılan perdelere bakıldığında; kullanılan perdelerin ağırlıklı olarak la, do, re, mi seslerinden oluştuğu, sesli süre değerlerinde 8’lik ve 16’lık değerlerin ön plana çıktığı görülürken sessiz süre değerlerinde ise sekizlik sessiz süre değerinin baskın olduğu tespit edilmiştir. Konular açısından yapılan incelemelerde “aşk-sevda” konularının yoğun olarak tercih edildiği görülürken, kaynak kişilerde yöre ekibi, derlemecilerde ve notaya alan kişilerde ise Muzaffer Sarısözen’in ön planda olduğu görülmüştür.
Anahtar Kelimeler: Aydın Yöresi, Aydın türküleri, kırık havalar.
Kaynakça
- Bulut, U. & Turan, Z. (2024). Aydın yöresi halk dansları ezgilerinin usul ve makam yönünden incelenmesi. Motif Akademi Halkbilimi Dergisi, 17(48), 2427–2442.
- Büyüköztürk, Ş. vd. (2018). Eğitimde bilimsel araştırma yöntemleri (25. baskı). Pegem Akademi Yayınları.
- Creswell, J. W. (2014). Research design: Qualitative, quantitative, and mixed methods approaches (4. baskı). SAGE.
- Emnalar, A. (1998). Tüm yönleriyle Türk halk müziği ve nazariyatı. Ege Üniversitesi Basımevi.
- Eroğlu, T. (2017). Türk halk müziğinin Türkiye’deki coğrafî bölgelere göre temel özellikleri bakımından incelenmesi. Akademik Sosyal Araştırmalar Dergisi, 5(41), 513–527.
- Gençoğlu, M. S. H. (2019). Osmanlı belgelerinde Yörük Ali Efe ve zeybekler. Yegâh Mûsikî Dergisi, 2(2), 95–122.
- Karaönçel, F. (2022). Sivas yöresi halk türkülerinin müzikal özellikleri. Gece Kitaplığı Yayınları.
- Karaönçel, F. & Karaönçel, A. (2023). Elazığ yöresi kırık havalarının çeşitli değişkenler açısından analizi. Malatya Turgut Özal Üniversitesi İnsanat: Sanat, Tasarım ve Mimarlık Araştırmaları Dergisi, 3(1), 58–79.
- Krippendorff, K. (2018). Content analysis: An introduction to its methodology (4. baskı). SAGE.
- Mirzaoğlu, F. G. (2001). Türkülerin işlevleri ve zeybek türküleri. 76–91.
- TRT. (2026). Türkiye Radyo Televizyon Kurumu Müzik Dairesi Yayınları Türk Halk Müziği Repertuvarı Nota Arşivi.
- Türk, M. A. (2012). Aydın yöresine ait 9/4’lük zeybeklerde yöresel ve TRT ritim saz icralarının karşılaştırılması [Yüksek lisans tezi]. Erzurum.
- Yıldırım, A. & Şimşek, H. (2013). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Seçkin Yayıncılık.
- Yıldırım, A. & Şimşek, H. (2016). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (10. baskı). Seçkin Yayıncılık.
- URL-1: Aydın Büyükşehir Belediyesi İnternet Sitesi. https://aydin.bel.tr/detail/4377/kentin-cografyasi (Erişim tarihi: 21.01.2026).
- URL-2: Aydın Büyükşehir Belediyesi İnternet Sitesi. https://aydin.bel.tr/detail/4376/kent-tarihi (Erişim tarihi: 07.02.2026).
Bu çalışma Creative Commons Atıf (CC BY 4.0) ile lisanslanmıştır.
Share this content: