Yazar: Ezgi TOKDİL
Yıl: 2022 Cilt: 6 Sayı: Özel Sayı 1 Sayfa: 17-32
Gönderim Tarihi: 30.01.2022
Kabul Tarihi: 01.03.2022
Özet: Araştırmada sanatta değişen gerçeklik algısı ve değişen paradigmalar etkisinde kimlik olgusu ile bununla ilişkili durum ve kavramlar olan cinsiyet rolleri, benlik, kişilik, toplumsal ve bireysel kimlik gibi öznenin durumu ve konumuna yönelik süreçler örnekleme alınan sanatçılar ve çağdaş sanat ürünleri üzerinden incelenmektedir. Çalışmada kültürel boyutta kimlik sorgulamaları kadın ve erkek sanatçıların gene kadın imgesini yorumlama ve yansıtma biçimleri ile modernizm ve postmodernizmin kadın bedenine yönelik aktarım biçimleri karşılaştırmalı olarak analiz edilmektedir. Bu kapsamda kadın sanatçıların çağdaş sanat ve postmodern kültürel şema içerisinde kendi bedenlerine, kimliklerine, çıplaklık olgusuna ve toplumsal rollerine bakış açıları ile erkek sanatçıların kadın imgesine yaklaşım biçimlerinin giderek farklılaştığı görülmektedir. Toplumsal boyutta kadının yaşamın içerisine dahil edilmesi sanayi toplumlarıyla birlikte gerçekleşirken, kültürel boyutta seyredilen beden olmaktan çıkışı postmodern toplum ve çoğunlukla feminist
anlayışların etkisiyle olmuştur. Bu doğrultuda figür başlangıçta cinsiyeti belirli bir güzellik ideasının yansımasıyken giderek mekanize bir gerçekliğin temsili haline gelmiş, ancak çağdaş sanatın giderek genişleyen sınırları içerisinde bedenin ötesinde bir kimlik ve kişilik olarak kadına bakış açıları sorgulanmıştır. Araştırmanın amacı bu sürekliliğin kesişim noktalarını saptamak, değişen tarihsel süreç ve toplumsal koşullar etkisinde kadın bedeninin temsil süreçlerini analiz etmek ve kadın figürü üzerine farklı cinsiyetlere sahip sanatçıların eserlerindeki ortak göstergeleri karşılaştırmalı çözümlemektir.
Anahtar Kelimeler: Çağdaş Sanat, Feminizm, Toplumsal Cinsiyet, Kültürel Kimlik, Kadın Bedeni.
Kaynakça
- Akça, G. (2005). “Modernden Postmoderne Kültür ve Kimlik”. Muğla Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, Sayı 15, s. 1-24
- Akdemir, A. M. (2010). “Küreselleşme ve Kültürel Kimlik Sorunu”. Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 3(1): 43-50
- Aktaş, G. (2013). “Feminist Söylemler Bağlamında Kadın Kimliği: Erkek Egemen Bir Toplumda Kadın Olmak”. Edebiyat Fakültesi Dergisi, Cilt 30, Sayı 1, s. 53-72
- Amaros, L. (2017). “Ben’in İsyanı”. Bana Bak! “La Caixa” Çağdaş Sanat Koleksiyonu’ndan Portreler ve Diğer Kurmacalar içinde. İstanbul: Pera Müzesi Yayınları.
- Antmen, A. (2013). Kimlikli Bedenler-Sanat, Kimlik, Cinsiyet. İstanbul: Sel Yayıncılık
- Anonim (2021). “Sylvie Fleury”. https://www.alminerech.com/artists/145-sylvie-fleury (erişim: 28.01.2021).
- Arter (2010). İkinci Sergi, Sergi Kataloğu. http://www.fatosustek.com/wp-content/uploads/2012/06/ arterAErkmen.pdf (erişim: 28.01.2022).
- Aydoğdu, H. (2004). “Modern Kimlikte Öznenin Ölümü”. Kazım Karabekir Eğitim Fakültesi Dergisi, s.10, s.116-117.
- Aytekin, C. A. ve Tokdil, E. (2016). “Düşünce Sistemlerinde Ben ve Başkası Problemi, Arthur Rimbaud ve Sanatta Ötekilik Üzerine”. İdil Sanat ve Dil Dergisi. 6 (28): 17-30
- Beauvoir, S. (1988). The Second Sex (Çev. H. M. Parshley. Londra: Picador Press.
- Dalbay, R. S. (2018). “Kimlik” ve “Toplumsal Kimlik” Kavramı. Süleyman Demirel Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 2018/2(31): 161-176.
- Foucault, M. (1994). Kelimeler ve Şeyler (Çev. Kılıçbay, A. M.). İstanbul: İmge Kitabevi
- Fox, H. (1987). “Avant-Garde in the Eighties”. The Post-Avant-Garde içinde. Los Angeles: County Museum of Art.
- Kahraman, H. B. (2005). Sanatsal Gerçeklikler, Olgular ve Öteleri. İstanbul: Agora Kitaplığı
- Larrain, J. (1995). İdeoloji ve Kültürel Kimlik. İstanbul: Sarmal Yayınevi.
- Madra, B. (1992). “On Sanatçı On İş: C Sergisi”. Cumhuriyet, 22 Ocak 1992, s. 7
- Mora, N. (2008). “Medya ve Kültürel Kimlik”. Uluslararası İnsan Bilimleri Dergisi, 5(1): 2-14
- Özdemir, D. (2016). “Feminist Eleştiri Bağlamında Kadın Sanatçıların Eserlerinde “Beden İmgesi”. Atatürk Üniversitesi Sanat Dergisi, Sayı 29, s. 45-56.
- Scott, J. W. (2007). Toplumsal Cinsiyet: Faydalı Bir Analiz Kategorisi (Çev. A. T. Kılıç). İstanbul: Agora Kitaplığı.
- Selçuk, S. S. (2012). “Postmodern Dönemde Farklılığın Kutsanması ve Toplumun Parçacıklaştırılması: “Öteki” ve “Ötekileştirme”. Sosyoloji Araştırmaları Dergisi, 15(2): 93
- Smith, Isabella (2016). “Sensuality and Strangenes in the Work of Alina Szapocznikow”. https:// www.anothermag.com/art-photography/8172/sensuality-and-strangeness-in-the-work-of-alina-szapocznikow (erişim: 25.01.2022).
- Sofuoğlu, H. (1996). “Ötekilik Melodramı”. Anadolu Üniversitesi Anadolu Sanat Dergisi, Sayı 5, s. 182-189
- Takış, T. (2003). “Kimliklerle Buluşma”. Doğu ve Batı Dergisi, 6(23).
- Taş, G. (2016). “Feminizm Üzerine Genel Bir Değerlendirme: Kavramsal Analizi, Tarihsel Süreçleri ve Dönüşümleri”. Akademik Hassaiyetler, 3(5): 163-175
- Tokdil, E. (2017). “Felsefi Düşünce Sistemlerinde Paradigma Kaymaları, Sanat Alanında Göstergeleri ve Kuratörlüğün Değişen Anlamı Üzerine Bir Okuma”. Hacettepe Sanat Yazıları. Sayı 36, s. 121-138
- Tokdil, E. (2021). “Kadın Bedenine İlişkin Farklı Dönemlerde Güzellik Algısı”. World Women Conference III, September 3-5, 2021, Proceedings Book, p. 394-407
- Torrente, V. (2017). “Genişletilmiş Kimlik: Portre”. Bana Bak! “La Caixa” Çağdaş Sanat Koleksiyonu’ndan Portreler ve Diğer Kurmacalar içinde. İstanbul: Pera Müzesi Yayınları
- Vatandaş, D. D. C. (2011). “Toplumsal Cinsiyet ve Cinsiyet Rollerinin Algılanışı”. Istanbul Journal of Sociological Studies, 0 (35): 29-56
- Yalçın, Ş. (2011). “Ben Neyim?”. Beytulhikme An International Journal of Philosophy, 1(2): 27-38
- Yıldırır, H. (2020). “Nesnenin Erotikleşmesi”. https://manifold.press/nesnenin-erotiklesmesi (erişim: 28.01.2022)
- Yılmaz, M. (2013). Modernden Postmoderne Sanat. Ankara: Ütopya Yayınevi
- Yılmaz, A. N. (2003). “Türk Heykelinde Bir Öncü Sanatçı: Füsun Onur”. Sanat ve Tasarım Dergisi, 1(2): 203-221
Bu çalışma Creative Commons Atıf (CC BY 4.0) ile lisanslanmıştır.
Share this content: