S.1.9. Çağdaş Türk Resim Sanatında İki Kız Kardeş: Şükrüye Dikmen ve Tiraje Dikmen

Yazar: Burcu ÖZYONAR ÇIRAK

Yıl: 2022 Cilt: 6 Sayı: Özel Sayı 1 Sayfa: 116-124

Gönderim Tarihi: 08.02.2022

Kabul Tarihi: 02.03.2022

Özet: Ülkemizde modernleşme sürecinde kuvvetli ifade biçimleri ile yer alan Şükriye ve Tiraje Dikmen, Türk resim tarihi için önem taşıyan ressam iki kız kardeştir. Şükriye Dikmen’in iki boyutlu portre, natürmort ve peyzajları; Tiraje Dikmen’in nonfigüratif deneysel çalışmaları dönemin tasvirci sanat anlayışı karşısında cesur adımlar atmıştır. Sanat eğitimlerini Paris’te alan iki kız kardeş Paris’teki yenilikçi yaklaşımlardan etkilenmişlerdir. Bu çalışmanın amacı, her iki kız kardeşin sanat eğitimlerine ve yaklaşımlarına birlikte bakarak, sanat anlayışları üzerindeki gelişen farklılıkları ve benzerlikleri ön plana çıkarmaktır. Bu çalışma, alanyazında sanatçıların bir arada değerlendirildiği çalışmalar olmaması bakımından önem taşımaktadır. Çalışmada, Dikmen kardeşlerin sanatlarındaki farklılığın toplumsal konulara yönelik hassasiyetleri, politik ve apolitik duruşları ile ilgili olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Bu çalışmayla birlikte çağdaş Türk resim sanatı alanındaki araştırmalara katkı sağlayacağı düşünülmektedir.

Anahtar Kelimeler: Şükriye Dikmen, Tiraje Dikmen, Çağdaş Türk Resim Sanatı.

Kaynakça

• Abiyeva, N. (2019). Tiraje Dikmen’in sanat ve hayatı, Yüksek Lisans tezi, Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul
• Altuğ, E. (2002). Büyükadalı Bir Avangart, Radikal Gazetesi. http://www.radikal.com.tr/kultur/buyukadali-biravangart- 652004/ Erişim Tarihi: 06. 02. 2022.
• Antmen, A. (t.y.). Batıyla Doğuyu Yoğuran Ressam, Cumhuriyet Gazetesi, sayfa 14. http:// openaccess.marmara.edu.tr/bitstream/handle/11424/166928/001510564006.pdf?sequence=3 Erişim Tarihi: 06. 02. 2022
• Artun, A. (2003). “Tiraje Dikmen’le, Doğu Batı, Resim-Desen, Uzaklıklar-Yakınlıklar Üstüne Bir İlkbahar Konuşması”, Aries. https://www.e-skop.com/skopbulten/tirajeyle-soylesi-desen-bir-butun-oncesi-sonrasi-yok/2101 Erişim Tarihi: 06. 02. 2014.
• Artun, D. (2007). Paris’ten Modernlik Tercümeleri. İletişim Yayınları. İstanbul
• Dikmen, Ş. (1983). “Resimlerim Üzerine…”, Sanat Çevresi, sayı: 55, 4- 5
• Gültekin, G. (1992). Batı Anlayışında Türk Resim Sanatı, T. C. Ziraat Bankası Kültür- Sanat Etkinlikleri, Ajans- Türk Matbaacılık Sanayii A. Ş. , Ankara
• Gürdaş, B. (2020). Mayıs 1968 ve Görsel Kültüre Etkisi. Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, 37(1), 154-169
• Karaesmen, E. (2010). “Tiraje Dikmen Billurumsu Desenleriyle Ankara’da”, Gözün ve Kulağın Düğünleri, Literatür Yayınları: İstanbul (131-132).
• Kâtipoğlu, H. (2000). “Şükriye Dikmen’in Sanatı ve Yaşamı Üzerine”, İçinde İleri, C. (Yay. Haz.) Şükriye Dikmen İstanbul: Yapı Kredi Yayıncılık. (ss. 10-28).
• Kılıç, S. (2005). Türk Resminde Sürrealistler (1960 SONRASI), Yüksek Lisans Tezi, Marmara Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü, İstanbul
• Özyonar Çırak, B. (2013). 1940’lı Yıllarda Türkiye’de Resim Eğitimi Alan Bir Kadın Ressam: Şükriye Dikmen, Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Cumhuriyet Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Sivas
• Rona, Z. (1997). Şükriye Dikmen. Eczacıbaşı Sanat Ansiklopedisi (1.cilt). Yapı Endüstri Merkezi Yayınları. İstanbul.
• Sönmez, N. (2014). Kelimenin tam anlamıyla sıradışı: Tiraje, Radikal. http://www.radikal.com.tr/kultur/ kelimenin-tam-anlamiyla-siradisi-tiraje-1210541/ Erişim Tarihi: 06.02.2022
• Tansuğ, S. (2000). “Şükriye Dikmen’de Üslubun Yalın Hakikatleri”. İçinde C. İleri (Yay. Haz.) Şükriye Dikmen (ss.29-30). İstanbul: Yapı Kredi Yayıncılık
• Tiraje Dikmen, (2020). https://www.e-skop.com/skopbulten/kaleydoskop-tiraje-dikmen/5841 Erişim tarihi: 04. 04. 2021.
• Üstünipek, Ş. (2009). 1936-1950 Yılları Arasında Güzel Sanatlar Akademisi: Léopold-Lévy Ve Atölyesi, Yayınlanmamış Doktora Tezi, Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi, Sosyal Bilimler Fakültesi, İstanbul
• Waldberg, P. (1984). Tiraje Zamanların Hafızası, Artun. A. (Ed. ), Norgunk Yayıncılık. İstanbul
• Görsel 1: Fernard Leger, Kadın ve Kitabı, Tuval Üzerine Yağlıboya, 116 x 81,4 cm, 1923. https://wikioo.org/tr/ paintings.php?refarticle=8XY2BN&titlepainting=Woman+with+a+Book&artistname=Fernand+Leger
• G ö r s e l 2 : Ş ü k r i y e Di kme n , P o r t r e , 5 4 x 1 1 5 cm. , 1 9 6 0 . h t t p s : / / t r. p i n t e r e s t . c om/ yemine367/%C5%9F%C3%BCkriye-dikmen/
• Görsel 3: Şükriye Dikmen, Portre, 64×70 cm., 1970. https://medium.com/@tburakyamanr/ portreler-5a0878bc113
• Görsel 4: Şükriye Dikmen, Peyzaj, Mukavva Üzerine Yağlıboya, 5×65 cm. https://artam.com/muzayede/290- cagdas-sanat-eserleri/sukriye-dikmen-1918-2000-peyzaj
• Görsel 5: Şükriye Dikmen, Mukavva Üzerine Yağlıboya, 51×41 cm. 1945. https://www.idildergisi.com/makale/ pdf/1451554981.pdf
• Görsel 6: Şükriye Dikmen, Kontrplak üzerine yağlıboya, 39×29 cm. http://lebrizimages.net/img/glrs/0369/web/ muz0701/html/files/assets/seo/page261.html
• Görsel 7: Şükriye Dikmen, İsimsiz, 49×70 cm., 1985. https://arsizsanat.com/portre-sukriye-dikmen/
• Görsel 8: Şükriye Dikmen, Kompozisy-on, 130×70 cm. İleri. C. (Ed. ), Şükriye Dikmen, Yapı Kredi Yayınları, 2000. Sergi Kataloğu.
• Görsel 9: Şükriye Dikmen, Abstre, 44x 86 cm, 1965. Şükriye Dikmen, Kataloğu, Ezgi Ajans Reklamcılık ve Yayıncılık. 1986.
• Görsel 10: Şükriye Dikmen, Erkek Kadın, 49×64 cm., 1955. Şükriye Dikmen, Kataloğu, Ezgi Ajans Reklamcılık ve Yayıncılık. 1986
• Görsel 11: Şükriye Dikmen, Portre, Desen. Şükriye Dikmen, Kataloğu, Ezgi Ajans Reklamcılık ve Yayıncılık. 1986.
• Görsel 12. Tiraje Dikmen, Mai 68 Serisi. http://evvel.org/insanlar-tiraje-dikmen
• Görsel 13: Tiraje Dikmen Figürlü Kompozisyon – Kağıt Üzerine Serigrafi Baskı 11/100, 40×60 cm. https:// www.artpointgallery.com/en/product/2215260/tiraje-dikmen-figurlu-kompozisyon-kagit-uzerine-serigrafibaski- 11-100-40×60
• Görsel 14: Tiraje Dikmen, At, Kağıt Üzerine Çini Mürekkebi, 50×35 cm. Abiyeva, N. (2019). Tiraje Dikmen’in sanat ve hayatı, Yüksek Lisans tezi, Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul
• Görsel 15: Tiraje Dikmen, Çiçek Adam, 1964. https://argonotlar.com/iyi-ki-dogdun-iyi-ki-urettin-tiraje/
• Görsel 16: Tiraje Dikmen, Göç, Kağıt Üzerine Pastel, 22×16 cm, 2001. https://turkishpaintings.com/index.php? p=37&l=1&modPainters_artistDetailID=4067
• Görsel 17: Leopold Lévy,81×100 cm. https://leopoldlevy-peintre.com/collection-sami-erbes-2/
• Görsel 18: Tiraje Dikmen, Büyü, Tuval Üzerine Yağlıboya, 73×92 cm, 2002. https://argonotlar.com/iyi-kidogdun- iyi-ki-urettin-tiraje/

Bu çalışma Creative Commons Atıf (CC BY 4.0) ile lisanslanmıştır.